Öfke Anında Felsefemizi Hatırlamak, Denetimimizdeki Bir Alışkanlıktır

Bilmek ile yapabilmek aynı şey midir? Kabaca şöyle düşünelim: Bir ilkeyi sakin bir akşam cümleye dökebiliriz, bu bilgidir. Ama birisi bize haksız bir şey söyleyip kanımız başımıza çıktığında o cümleyi hatırlayabilmek başka bir iştir. Öfke tam da bu boşluğu açığa çıkarır.

Bence buradaki kayıp, ilkemizin zayıf olduğunu göstermez. İlkenin yalnızca zihinde bir yargı olarak durduğunu gösterir. Peki bir ilke, öfke anında kaybolduğu için mi bizim değildir? Yoksa kaybolan şey bizim ilkemiz de olsa, onu hatırlatacak bir alışkanlığımız olmadığı için mi kayboluyor?

Forumda şunu soralım: öfke anında aklımıza gelen ilke gerçekten bizim tercihimiz mi, yoksa sadece hatırladığımız bir ezber mi? Emin miyiz ki hatırladığımız şey, bizi durduran şeydi?

öfke anında söylemek istediğim şeyi söylemek için hayatın içinde tekrar eden aynı senaryolarda küçük denemeler yapıyorum ve bunu yapmak bende stresi ciddi derecede arttırıyor ama öfke anında vermek istediğim cevap üzerine sakin zamanlarda düşünerek üzerinde vakit harcadım ve ilk kez cumartesi günü karşıma çıktığında söyledim 😀 mutlu olmadım ama söylenen sözün ağırlığını taşımadım yanımda, öfke anında hatırladım ilk defa. Bence tekrar tekrar aynı senaryolara denk geldikçe pratik yapmakla hatırlayabileceğimiz bir durum.

Cumartesi günü söylediğin cümle, provada defalarca kurduğun cümle miydi, yoksa ilkenin kendisi mi? Senin anlattığın şey bence şöyle okunabilir: tekrar eden senaryolarda çalışmak ilkeyi öfke anında erişilebilir kılıyor. Ama burada bir sınır görüyorum. Pratik ettiğin şey belli bir durumun belli bir cümlesiyse, senaryo değiştiğinde o cümle işe yaramaz ve ilke bizimle birlikte gelmez. Ağırlığı taşımadığını söylemen de bunu düşündürüyor: söz hatırlandı ama bağlayıcılığı hatırlanmadı mı? Sence ilke yalnızca tanıdık durumlarda mı hatırlanır, yoksa hiç görmediğin bir öfkede de seni durdurabilir mi?

Aslında bir ilkeye dayanan normatif bir sınır koyma ifadesiydi. Dikkati çekmek istediğim nokta sürekli pratik ettiğin bir ilkeyi öfke anında hatırlayabileceğin gerçeği. Çağrışım ile benzer durumlarda ilkeye dayanan bir itiraza dönüşme olasılığı yüksek ihtimal bence.