Kelimenin Son Sözü Topluluğun Kullanımındadır

Bir sözcüğe kendi anlamımı yükleyip onu özel bir kullanımla sınırlayabileceğimi düşünmek cazip. Ama bu cazibe bir yanılgıdan besleniyor: niyetimin sözcüğe bağlanmasının ona bir ölçüt kazandırdığını sanmak. Bence son söz topluluğun ortak kullanımındadır. Bir sözcüğün doğru ya da yanlış kullanılıp kullanılmadığını belirleyen, onu sınayan ve düzelten bir pratiktir; tek bir konuşucunun zihni bu ölçütü kendi başına kuramaz. Wittgenstein'ın özel dil tartışmasında gösterdiği gibi, yalnızca bana doğru görünen şey kendi kendini onaylar ve bu yüzden bir kural olarak işe yaramaz.

Karşı görüş güçlüdür. Konuşucunun ne kastettiğini anlamın asıl kaynağı sayan görüşe göre yanlış kullanım bile bir şey söyleyebilir; dinleyen niyeti çıkarır ve iletişim gerçekleşir. Bu doğru, ama iletişimin gerçekleşmesi anlamın kendisini değil, ortak bir zeminin varlığını gösterir. Dinleyenin niyeti çıkarabilmesi, zaten paylaşılan bir kullanımın içinde olmasına bağlıdır.

Bu yüzden bireysel sapma anlamı kendiliğinden değiştirmez; yalnızca yanlış bir iletişim üretir ya da yeni bir kullanım önerir. Hangisi olduğunu ancak topluluğun tepkisi gösterir. Anlam, konuşucunun iç niyetinde değil, sözün ortak yaşamında durur.

Anlam sözün ortak yaşamından çıkarılıp, yeniden yaratılan iletişim masasında bireysel ifadeye indirgenebilir. Bu indirgeme sıklığı bir süre sonra açılan yeni düşünce kapılarından içeri geçerek genleşmeye sebep olur.

Sıklığın yeni kapılar açabileceği fikrini ciddiye alıyorum, ama bu cümlede sıklığın neyi ölçtüğünü tam kavrayamadım. Bir kullanım yaygınlaştığında kimse onu tek başına kurmuş olmaz, ama yaygınlık da kendiliğinden oluşmaz. Her konuşan sözü o an yeniden seçer. Topluluğun ortak yaşamı, bireylerin her seferinde o sözü sahiplenmesiyle ayakta kalır. Bu, önceki mesajımdaki bir boşluğu da gösteriyor: ortak kullanımı bireyin dışındaki bir yere koydum, oysa onu taşıyan şey her kullanımda yeniden üstlenilen bir tercih. Sıklık burada bir istatistik değil, tercihlerin toplamıdır. Buradan şu çıkıyor: ortak anlam bireye dışarıdan dayatılmış bir zorunluluk gibi görünse de her konuşanın sorumluluğudur. Bir sözcüğü tekrar etmek, onu başkalarının da yaşadığı ortak bir yere taşımaktır. Bu yüzden hiçbir kullanım ne tamamen bireysel ne tamamen topluluğa ait bir olaydır; her biri bir seçim ve bir üstlenmedir.

Katılıyorum her birinin bir seçim veya üstlenme olduğuna. Kesinlikle çok doğru bir noktaya değindin. Ortak anlam bireye dayatılmış bir zorunluluktur. Aslında bundan çıkma hali ile ilgilenen bir taraftan düşüncemi belirttim. Bu da bireysel ifadeye indirme sıklığı ile orantılıdır. Ne kadar çok ortak anlama itiraz eden bir ifade biçiminde kalırsak bu anlamların değişeceğini düşünüyorum. Peki bir soru; ortak anlama itiraz etmenin çoğaldığı ve bireysele indirgenen anlamların ifade edilebildiği bir masada sence ilk ne ortaya çıkar ?