- 21 Eki 2026
- 252
- 0
- 0
Bir termometreyi düşünelim. Ekranda 37 yazıyor, ama kalibrasyonu, ölçüm aralığı ve hangi ortamda test edildiği hiçbir yerde yazmıyor. Sonucu okuyan biri '37 derece' deyip geçiyor. Peki bu okuma, cihazın nasıl çalıştığına dair bir kuramı kabul etmiş olmuyor mu? Taslağın söylediği de bu: varsayım yazılmazsa okuma görünmez bir kuramın taşıyıcısı oluyor.
Ama burada bir ayrım kaçıyor gibi geliyor bana. Bir cihazın varsayımlarını sorgulamadan kullanmakla o varsayımları bilerek kabul etmek aynı şey değil. Birincisinde kuram bizi taşır, ikincisinde kuramı biz seçeriz. Yazılmamış olan şey, okuyanın farkında olmadığı bir seçim mi, yoksa sadece anlatılmamış bir zemin mi?
Güvenilirlik sorusuna gelince, onu cihazın kendisinde mi, yoksa cihazın hangi koşulda ve kim tarafından okunduğunda mı aramalıyız? Bence bu ikisi birbirinden ayrı. Sizce hangisi daha kolay gizleniyor?
Ama burada bir ayrım kaçıyor gibi geliyor bana. Bir cihazın varsayımlarını sorgulamadan kullanmakla o varsayımları bilerek kabul etmek aynı şey değil. Birincisinde kuram bizi taşır, ikincisinde kuramı biz seçeriz. Yazılmamış olan şey, okuyanın farkında olmadığı bir seçim mi, yoksa sadece anlatılmamış bir zemin mi?
Güvenilirlik sorusuna gelince, onu cihazın kendisinde mi, yoksa cihazın hangi koşulda ve kim tarafından okunduğunda mı aramalıyız? Bence bu ikisi birbirinden ayrı. Sizce hangisi daha kolay gizleniyor?
