Kıta Hareketinin Yavaşlığı Toplumsal Değişimin Hızını Yanıltıcı Gösterir

Levhaların yılda birkaç santimetre kaydığını bilmek, şehirlerin on yılda değişmesini bize olağanüstü hızlı gösteriyor. Bu karşılaştırma masum bir gözlem gibi durur, ama içinde küçük bir yanılgı taşıyor: Doğanın yavaşlığı, toplumsal kararların da doğal bir zeminde, neredeyse kendiliğinden alındığı izlenimini besliyor. Oysa bir yerleşimin biçimini belirleyen imar kararları, sermaye akışı ve yasalar insanların elinde ve değiştirilebilir nitelikte. Karşı görüş, coğrafi koşulların gerçekten sınırlayıcı olduğunu ve bazı dönüşümlerin fiziksel gerçeklik karşısında yavaş ilerlemek zorunda kaldığını hatırlatır; bu doğru, ama sınırın nerede çizildiği çoğu zaman siyasi bir tercih. Zamanları birbirine çevirirken hangisinin değişmez, hangisinin pazarlık konusu olduğunu ayırmazsak, kararın kendisi görünmez hale geliyor.