Haksız Vergi Karşısında Sakin Kalmak, Yurttaşlığın Eksiği Değil Denetim Bilincidir

Bir sabah maaş bordrosuna bakıyorsunuz ve bir kesintinin hiçbir açık gerekçesi olmadığını fark ediyorsunuz. Öfke hemen gelir: masaya vurmak, bağırmak, sokağa çıkmak istersiniz. Stoacılar bu tepkiyi reddetmez, ama onu önce neyin bize bağlı olduğunu soran bir süzgeçten geçirir. Epiktetos'un ilk ayrımına göre elimizde olan, yargılarımızdır: bu verginin adaletsiz olduğuna karar vermek, itirazı kurmak, hakkımızı aramak bizim işimizdir. Verginin kabul edilip edilmemesi, devletin takdiri ve bütçenin seyri ise elimizde değildir. Sakin kalmak bu yüzden itiraz etmemek anlamına gelmez; tersine, öfkenin bizi yanlış yere sürüklemesine izin vermemek demektir. Öfkeyle yazılmış bir dilekçe çoğu zaman sağlam bir dilekçeden daha az etkilidir. Bence yurttaşlığın eksiği duyguyu bastırmak değil, öfkenin hangi kısmının bizim denetimimizde olduğunu ayırt edebilmektir. Bu ayrım yapılmadan ne sessizlik erdem olur ne de tepki adalet.