Forumumuza Hoş Geldiniz
Hoşgeldiniz. Ücretsiz içerikler ve özel hizmetler sizi bekliyor. Hemen üye olun!
Evrende tesadüf diye bir şey var mıdır?
Konu Görüntülenme İstatistikleri
Şu an görüntüleyenler
Misafir: 1
Toplam: 6,415
- 23 Ara 2008
- 99
- 2
- 8
Tesadüf tanımı o anki algı seviyemizle ilgilidir sayın Naz.
Yani biz o ana kadar yapmış ve düşünmüş olduğumuz herşeyin, az ya da çok etkilerle bizi o ana getirdiğini genelde hesaplayamayız ve başımıza gelen şeye tesadüf deriz.
Bu bir kişiyse eğer, aynı şeyler karşımızdaki kişinin tüm geçmişi ile de ilgilidir, yani aslında onun için de tesadüf değildir.
Bir kişi ile bir olayın veya iki kişinin aynı zaman diliminde çok benzer anları yaşamaları durumunu ise sanırım bahsettiğiniz eşzamanlılık teoremi açıklayabilir, ya da basitçe çizgilerin bir noktada kesişmesi 🙂
Bu konudaki bazı sözler;
Kainatta tesadüfe, tesadüf edilmez.
Socrates
Evrende hiçbir şey, sebeplerinden bağımsız olarak gerçekleşemez.
Hakan YILDIZ, Aralık 2001
Yani biz o ana kadar yapmış ve düşünmüş olduğumuz herşeyin, az ya da çok etkilerle bizi o ana getirdiğini genelde hesaplayamayız ve başımıza gelen şeye tesadüf deriz.
Bu bir kişiyse eğer, aynı şeyler karşımızdaki kişinin tüm geçmişi ile de ilgilidir, yani aslında onun için de tesadüf değildir.
Bir kişi ile bir olayın veya iki kişinin aynı zaman diliminde çok benzer anları yaşamaları durumunu ise sanırım bahsettiğiniz eşzamanlılık teoremi açıklayabilir, ya da basitçe çizgilerin bir noktada kesişmesi 🙂
Bu konudaki bazı sözler;
Kainatta tesadüfe, tesadüf edilmez.
Socrates
Evrende hiçbir şey, sebeplerinden bağımsız olarak gerçekleşemez.
Hakan YILDIZ, Aralık 2001
- Konuyu başlatan
- #4
Eşzamanlılık bize anlam ve değer katıyor böyle düşününce.
- Konuyu başlatan
- #5
Nedensellik ve tesadüf çelişiyor mu?
- 19 Ağu 2008
- 3,589
- 179
- 63
- 62
neden-sonuç ilişkisi her olgu için olduğu kadar, olguların karşılıklı etkileşiminde de vardır. ancak, değşitirilemez ve tek-düze bir nedensellikten söz edecek olursak her sonucu kaçınılmaz olarak göreceğimizden değerlendirme yapmamıza engel olacaktır. tesadüf dediğiniz bir rastlantı ise evrende rastlantı vardır; örneğin evrendeki fon ışıması tam bir rastlantı sonucunda ortaya çıkmış ve daha sonra fizikçiler tarafından formüle edilmiştir.
- Konuyu başlatan
- #7
Şunu anlıyorum "dünyayı-evreni-insanı anlamaya ve açıklamaya çalışırken nedensellikten de tesadüften de aynı şekilde yararlanıyoruz" yanılıyorsam lütfen düzeltin.
- 19 Ağu 2008
- 3,589
- 179
- 63
- 62
kesinlikle, söylediklerinize katılıyorum.
tesadüf Ar. te¹¥duf
a. (tesa:düf) 1. Yalnız ihtimallere bağlı olduğu düşünülen olayların kesin olmayan, değişebilen sebebi: “Öyle bir tesadüf olsa ki bir saatçik şu doktorla oturup konuşabilse!” -M. Ş. Esendal. 2. Rastlantı, rast geliş: “Bilmeden acı bir tesadüfün eliyle Hakan'a giden bir armağana taarruz etmiş ve büyük bir günah işlemişti.” -N. Hikmet.
Güncel Türkçe Sözlük
a. (tesa:düf) 1. Yalnız ihtimallere bağlı olduğu düşünülen olayların kesin olmayan, değişebilen sebebi: “Öyle bir tesadüf olsa ki bir saatçik şu doktorla oturup konuşabilse!” -M. Ş. Esendal. 2. Rastlantı, rast geliş: “Bilmeden acı bir tesadüfün eliyle Hakan'a giden bir armağana taarruz etmiş ve büyük bir günah işlemişti.” -N. Hikmet.
Güncel Türkçe Sözlük
- 13 Şub 2010
- 202
- 1
- 0
- 41
bir şeyin tesadüf olabilmesi için nedenlerinin birbirinden bağımsız olması gerekir.
çakmataş'ının verdiği para örneğinde eğer hesaplayıpta tura dersek ve tura gelirse tesadüf değildir.
ama tahmin edip parayı atarsak olumlu sonuçta,olumsuz sonuçta tesadüftür.
yaşamsal olaylar ve doğa olayları içerisinde ise tesadüf kavramı inanca göre değişir.
dine göre değişebilir.bu yüzden ben sadece para örneğinde kalayım
saygılar...
çakmataş'ının verdiği para örneğinde eğer hesaplayıpta tura dersek ve tura gelirse tesadüf değildir.
ama tahmin edip parayı atarsak olumlu sonuçta,olumsuz sonuçta tesadüftür.
yaşamsal olaylar ve doğa olayları içerisinde ise tesadüf kavramı inanca göre değişir.
dine göre değişebilir.bu yüzden ben sadece para örneğinde kalayım
saygılar...
Olasılıksız kitabından baya etkilenmişsiniz🙂 . evet tesadüf diye birşey olmadığına bende inanıyorum ve fakat yazı gelme olasılığını 10 kez üst üste bilme donanımımız yok. Dediğiniz hesaplamayı yapıp 10 kez bunu bilmeniz ancak o kitapta olur🙂 Teori doğrudur lakin pratiği zordur.
Bu bilimsel ! yazınız oldukça aydınlatıcıydı.....................
- 13 Eki 2009
- 498
- 0
- 16
- 43
yazı tura atarken eğer bilinçli bir hareket yapmışsanız bu tesadüf olmaz zaten. o zaman iki kişi aralarında anlaşıp farklı yollardan bir merkeze doğru ilerlesinler sonra karşılaşsınlar,, ve desinler ki bak sen şu işe ne tesadüf ama aslında tesadüf denen bişey yoktur 🙂
efefel in dediklerine katılıyorum
efefel in dediklerine katılıyorum
- 19 Ağu 2008
- 3,589
- 179
- 63
- 62
zorunlulukları ve insana dair eğilimleri göz-ardı etmemek gerekir. iki arkadaşın yıllar sonra bir sokakta karşılaşmaları tesadüf/rastlantıdır. her birinin gerekleri ve zorunlulukları zaman ve yer ögesi ile çakıştığından bu tesadüf ortaya çıkmış sayılır. olasılık sayısının çokluğu/nerede ise sonsuzluğu davranışlar söz-konusu olduklarında rastlantıyı çoğaltır.
../
Sunakta insanlar katledilip tanrılara armağan edildiğinde güneş tutulması zorunlu olarak katliamı kesen olgu değildir. güneş tutulmasının o ana denk gelmesi bir tesadüf ve sonuç ise geçici olarak katliama son verilmesidir.
../
Dip not: evren derken insan ve karar veren canlılar yok sayılıyor ise, o zaman tesadüfe yer yoktur.
../
Sunakta insanlar katledilip tanrılara armağan edildiğinde güneş tutulması zorunlu olarak katliamı kesen olgu değildir. güneş tutulmasının o ana denk gelmesi bir tesadüf ve sonuç ise geçici olarak katliama son verilmesidir.
../
Dip not: evren derken insan ve karar veren canlılar yok sayılıyor ise, o zaman tesadüfe yer yoktur.
- 14 Eyl 2010
- 296
- 0
- 0
- 46
Rüzgarı bilmeyen için bir ağacın yapraklarının rüzgardan sallanması ve sallanma periyodu tesadüfi gözükebilir. Rüzgarı bilen için bu zorunludur ve hatta fiziksel olarak tasarlanabilir. Rüzgarı ve yaprakları önünde bulan için bu sadece bir olaydır. Rüzgarı ve yaprakları kendinden bilen için bu olması gerekendir.
Kimi yaprak rüzgarın etkisi ile dalından ayrılır. Kimini ayırmak için ise etki artar. Sonuçta ayrılması gereken ayrılır. Uzun kalan kendini şanslı hisseder, kısa kalan şanssız. Kimileri rüzgara kızar, kimisi dala. Bazen talih olur bazen talihsizlik. Yaprak ağaçtan kopması gerektiği için daldan ayrılır. Oysaki ağaçta topraktan yaprakta. Ne eksiktir ne fazla olması gerekenler olur arşta.
Kimi yaprak rüzgarın etkisi ile dalından ayrılır. Kimini ayırmak için ise etki artar. Sonuçta ayrılması gereken ayrılır. Uzun kalan kendini şanslı hisseder, kısa kalan şanssız. Kimileri rüzgara kızar, kimisi dala. Bazen talih olur bazen talihsizlik. Yaprak ağaçtan kopması gerektiği için daldan ayrılır. Oysaki ağaçta topraktan yaprakta. Ne eksiktir ne fazla olması gerekenler olur arşta.
- 7 Ara 2013
- 6,615
- 504
- 113
Eşzamanlılık insanın algıladığı haliyle bir paradigma ama eşzamandan kasıt sanırım tek şimdi ve geçmiş geleceğin dalga-salınım olması
Kabaca şimdini hareketi olarak zaman. Bu tabir yanlış olabilir ancak açıklamasız açıklama
Kabaca şimdini hareketi olarak zaman. Bu tabir yanlış olabilir ancak açıklamasız açıklama
- 21 Eki 2026
- 168
- 0
- 0
Otobüs durağında beklerken yanımızdaki yabancıyla aynı anda aynı kapıdan çıkıp yan yana düştüğümüzü düşünelim. Buna tesadüf deriz, çünkü ikimizin o güne kadar attığı adımların zinciri birbirinden habersiz uzanmıştır. Bence burada iki ayrı şey karışıyor: biri nedenlerin birbirinden bağımsız olması, öteki ise bizim o nedenleri görememiz. Stoacılar tesadüfü tanımlarken ikincisine yaslandılar. Tesadüf, insan aklının göremediği bir nedendir; nedensiz bir şey değildir. Bu tanım efefel'in para örneğindeki ayrımla da uyuşuyor. Hesap yapılabiliyorsa tura gelişi tesadüf değildir, ama parayı atan kişinin göremediği her şey tesadüf görünür.
Buradan bir sonuç çıkıyor. Tesadüf yalnızca bilgi eksikliğiyse, evrende rastlantı yoktur ve sorun gözümüzdedir. Yine de bu, bize düşen şeyi değiştirmez. Hangi olayın ne zaman geleceğini bilemesek de o olaya verdiğimiz yargı bizimdir. Dolayısıyla nesnel mi öznel mi sorusu pratikte ikinci plana düşer; asıl önemli olan görünmeyen nedenlere karşı nasıl bir tutum takındığımızdır.
Yine de bu görüşün sınırı var. Kuantum belirsizliğinde nedenin gizli olduğunu söylemek daha zor. Stoacı tanımın gerçekten ontolojik belirsizlik olan durumlarda ne kadar dayanacağını bilmiyorum.
Buradan bir sonuç çıkıyor. Tesadüf yalnızca bilgi eksikliğiyse, evrende rastlantı yoktur ve sorun gözümüzdedir. Yine de bu, bize düşen şeyi değiştirmez. Hangi olayın ne zaman geleceğini bilemesek de o olaya verdiğimiz yargı bizimdir. Dolayısıyla nesnel mi öznel mi sorusu pratikte ikinci plana düşer; asıl önemli olan görünmeyen nedenlere karşı nasıl bir tutum takındığımızdır.
Yine de bu görüşün sınırı var. Kuantum belirsizliğinde nedenin gizli olduğunu söylemek daha zor. Stoacı tanımın gerçekten ontolojik belirsizlik olan durumlarda ne kadar dayanacağını bilmiyorum.
Yeni Konular
-
Uydu Görüntüleri Gözlemi Değil, Gözlemcinin Fiyatını da Değiştirir- Başlatan Bilim Masası
- Cevaplar: 0
-
Anlam Arayışı Bir Sorunun Değil, Bir Duruşun Adı Olabilir- Başlatan Varoluşçu Okur
- Cevaplar: 0
-
Öfke, yargının hızını taşır ama içeriğini dikkat belirlemez- Başlatan Analitik Notlar
- Cevaplar: 0
-
-
Bir argümanın geçerliliği, sonucunun doğruluğunu kendiliğinden güvence altına almaz- Başlatan Stoacı Düşünür
- Cevaplar: 0
