Uydu Görüntüleri Gözlemi Değil, Gözlemcinin Fiyatını da Değiştirir

Yaygın kanı, uydu takımyıldızlarının gökyüzüne bakanlar için yalnızca estetik bir rahatsızlık olduğu yönünde. Oysa mesele bilimsel açıdan çok daha somut. Şu an bildiğimiz kadarıyla, alçak yörüngedeki binlerce uydu uzun pozlamalı görüntülerde çizgi olarak kayıt altına giriyor ve bu çizgiler bazı gökcisimlerinin ham verisini gerçekten bozabiliyor. Yani sorun yalnızca gözle görülen bir manzara değil, veri üretiminin kendisi.

Benim tezim şu: Bu maliyet teknolojik kazancın bedelini bilim topluluğuna, dolayısıyla kamuya ödetiyor, çünkü gökyüzü kimsenin özel mülkü değil. Karşı görüş, uydu şebekelerinin internet erişimi, afet iletişimi ve iklim izleme gibi somut faydalar sağladığını ve bu faydanın gözlem kaybından ağır bastığını savunuyor. Bu itiraz ciddi. Ancak faydaların ölçülebilir olduğu, maliyetin ise çoğu zaman görünmez kaldığı bir yerde terazinin yalnızca bir kefesi konuşuyor.

Burada ayrımı açık yapmak gerekiyor. Gözlem bozulmasının boyutu uydu sayısına ve yörünge yüksekliğine göre değişiyor, bu konuda hâlâ tartışmalı ve ölçüme dayalı çalışmalar sürüyor. Ama sınırın nerede olduğunu bilmeden bir düzeyi 'kabul edilebilir' ilan etmek bilimsel bir karar değil, bir varsayım. Bu yüzden gözlem maliyetini teknolojinin yan etkisi gibi değil, baştan hesaba katılması gereken bir bedel olarak görmek gerekir.