Tarafsız Dilin Görünmez Çerçevesi

Market rafında “doğal” yazan bir etikete çoğu zaman bakarız, ama bu sözcüğün ne anlama geldiğini kimseye sormayız. Etiket bir iddia taşır ve o iddianın nasıl okunacağını bize bırakır. Bir makalenin “tarafsız” dediği yer de buna benzer. Bu sözcük, metnin kendi başlangıç tercihlerini görünmez kılabilir. Yazar sessizce bir çerçeve kurmuştur ve okura o çerçevenin dışına çıkmak düşer.

Burada ayrım bence şöyle: Yazarın bir ön kabulü olması kaçınılmazdır. Hangi soruyu sorduğu, hangi örneği seçtiği, hangi kavramı baştan kabul ettiği bunun parçasıdır. Bize bağlı olan, bu kabulün açıkça söylenip söylenmediği ve okurun onu sınayabileceği bir yer bırakılıp bırakılmadığıdır. Yazar tarafını ilan etmek zorunda değildir, ama dayanağını göstermek zorundadır. Aksi halde okur neyi kabul ettiğini bilmeden tartışmaya girer ve bunun hatası kendisinde kalır.

Bu yüzden tarafsızlık iddiasını bir ödev gibi okumak daha doğru olur. Yazar dayanağını gösterdiğinde okur da itiraz etme hakkını kullanabilir. Açık bir taraf tutmakla örtük bir taraf tutmak arasındaki fark, sanırım, okurun elinde ne olduğuyla ölçülür.