Ölünün Hikâyesini Yazan Yaşayan, Onun Adına Seçmiş Olur

Annesinin cenazesinde ağlamayan bir adamın mahkemede bir suçluya dönüştürüldüğünü hatırlayın. Camus'nün Yabancı'sında Meursault'nun hayatı, son nefesinden sonra ona yapıştırılan bir anlatıyla yargılanır ve o anlatıyı kuran ölü değil, konuşan yaşayanlardır.

Bu yüzden savım şu: Ölünün hayatına son anlamı veren söz yaşayanın elindedir ve bu el bir yetki değil, bir sorumluluktur. Ölen artık seçemez, itiraz edemez, düzeltemez; anlatının boş kalan yerlerini başkaları doldurur. Hayatta kalanlar, bunun farkında olsun ya da olmasın, ölünün adına hangi anlamın geçerli olacağını seçmiş olur.

Karşı görüş, ölenin hayatının bütün olarak kapandığını ve yaşayanın bu bütünlüğü değiştirme hakkı olmadığını söyler. Bu savın ciddi bir payı var: Bitmiş bir hayata sonradan eklenen hiçbir cümle geçmişi geri almaz. Ama bütünlük ile anlatılma aynı şey değildir. Hayat bitince onun nasıl okunacağı açık hâle gelir ve bu okuma artık ölünün kendi elinde değildir.

Asıl mesele, o okumanın bizim ellerimizde olduğunu kabul edip etmeyeceğimizdir. Ölünün bize bıraktığı şey tamamlanmış bir kitap değil, yarım bir sayfadır ve onu nasıl dolduracağımız bizim işimizdir.