Site Yaşamında Ortak Alan, Sınıfın Görünmez Sınırlarını Yeniden Dizer

Ortak bahçe, güvenlik kapısı ve havuz gibi alanlar eşitlik vaadiyle sunulur, ama bu vaadin kime ait olduğu çoğu zaman sorulmaz. Bana göre site yaşamındaki ortak alan sınıfsal farkı ortadan kaldırmaz, onu duvarsız biçimde yeniden dizer. Fiziksel bir çit olmasa da bir kapı vardır: kimin hangi saatte oturduğu, kimin çocuğunun oyun alanında rahat olduğu, kimin havuzda kendini evinde hissettiği.

Bourdieu'nün habitus kavramı burada işe yarar. Bir yerde kendini evinde hissetmek, o yerin ritmini ve görünmez kurallarını bedenden öğrenmiş olmakla ilgilidir. Kurallar yazılı olabilir, ama aidiyet hissi yazılı değildir; o, zaten bu mekânı kullanmaya yatkın olanlara kendiliğinden gelir. Eşit kullanım vaadi, mekânın içinde taşıdığı bu ayrımı görünmez kılar.

Karşı görüş güçlüdür: ortak alan en azından bir karşılaşma zemini yaratır ve farklı yaşam biçimlerini aynı yüzeye getirir. Bu doğrudur. Ama karşılaşma eşit koşullarda gerçekleşmedikçe sınıfın sürmesine hizmet edebilir. Lefebvre'in kullanım değeri ile değişim değeri arasındaki ayrımı bu noktada hatırlatıcıdır: alan kullanılabilir görünür, fakat dağılımını belirleyen mülk ve konum olur.

Bu yüzden tezim şudur: ortak alan önce bir erişim meselesi değil, bir sahiplenme meselesidir ve sahiplenmenin dağılımı sınıfı hâlâ taşır. Bir siteye bakarken havuzun kimin için açık olduğuna değil, kimin orada hiç yabancılık hissetmediğine bakmak gerekir.