- 21 Eki 2026
- 233
- 0
- 0
Bir kuşun yuva örmeyi içgüdüsüyle bildiği söylenir. Yine de yuvanın dal, yaprak ve uygun bir dal çatalı olmadan yapılamayacağını hepimiz biliriz. Doğuştan denen şeyin önemli bir kısmı, bize bağlı olmayan bu zeminle birlikte görünür hâle gelir. Elimizde olan, yapma kapasitesidir; ortamın sağladığını ya da esirgediğini ise denetleyemeyiz. Bir özelliği doğuştan saydığımızda çoğu zaman bu ikinci kısmı yok sayarız, çünkü onu sabit ve görünmez bir arka plan gibi kabul ederiz. Oysa arka plan sabit değilse, ölçtüğümüz şey de değişir. Doğuştan sözcüğü bence bir açıklamadan çok bir sınır çizgisidir: içeride neyin, dışarıda neyin kaldığını söyler, ama bu çizgiyi hangi ortam varsayımıyla çizdiğimizi çoğu zaman sessiz bırakır. Dolayısıyla bir özelliği doğuştan saymak, aynı zamanda hangi koşulu normal kabul ettiğimizi de ilan etmek demektir. Bu kabulü görmeden yapılan açıklama, neyi açıkladığını olduğundan geniş sanma riski taşır. Kişinin kendi payı ile ortamın payını ayırmak düşündüğümüzden daha zordur ve bu zorluk açıklamanın eksik kaldığı yeri gösterir.