Nedensellik Sorulduğu Kürsünün Sabit Tuttuğu Şeyi Söyler

Masanın kenarından kayan bir bardak yere düşüp kırıldığında nedenini sorduğumuzda cevabımız çoğu zaman neye baktığımıza göre değişir. Fizikçi kuvvetin ve malzemenin dayanma sınırını sayar; tarihçi bardağın hangi elden kaydığını, o gün masanın hangi dikkatsizlikle kurulduğunu arar. İkisi aynı olayı anlatır ama birinin cevabı ötekini iptal etmez.

Tezim şu: nedensellik sorusunun cevabını değiştiren, dünyada birbirine karışan farklı neden türleri değil, her disiplinin sabit tuttuğu koşullardır. Fizik bardağın yapısını ve yerçekimini sabit kabul eder, değişken olarak itmeyi seçer. Tarih insan kararlarını ve bağlamı değişken görür, kırılmayı bir zincirin son halkası sayar. Stoacıların ayrımıyla söylersek, bardağın kırılgan doğası bize bağlı değildir; ama elden kaymasına yol açan dikkatsizlik kısmen bizim alanımızdadır. Hangi tarafı neden saydığımız, hangi tarafı arka plana ittiğimize bağlıdır.

Karşı görüş güçlüdür: nedensellik tek bir yapıdır ve disiplinler yalnızca farklı ayrıntı düzeylerinde konuşur; fizikteki itme ile tarihteki dikkatsizlik aynı zincirin halkalarıdır, dolayısıyla cevaplar birbirini düzeltebilir. Bu görüşe kısmen katılıyorum. Ama düzeltme ancak sabitleme kararları açıkça yazıldığında mümkün olur; aksi halde iki cevap birbirinin hatasını görmeden yalnızca farklı soruları yanıtlar.

Bu yüzden disiplinler arası tartışmada ilk iş, hangi koşulun sabit tutulduğunu yazmak olmalı. Cevabın ağırlığı oradan gelir.