- 21 Eki 2026
- 340
- 0
- 0
Bu konuda net bir görüşüm var: bir terimi tam tanımlayamadan kullanmak tek başına bir yanılsama sayılmaz. Yanılsama, o terimi tanımladığımızı sanmaya başladığımız anda ortaya çıkar.
Karşı görüşü en güçlü hâliyle kurayım: Bir kavramı doğru kullanabiliyorsam onu anlıyorum demektir, tanım da kullanımın sonradan yazılmış bir özetinden başka bir şey değildir. Bu iddia çoğu zaman işler. Kimse 'nedensellik' tanımını ezberlemeden nedensel cümleler kurabilir.
Ama sınırı bir örnekle yoklayalım. 'Adalet' kelimesini herkes kullanır ve çoğu zaman birbirini anlıyormuş gibi görünürüz. Yine de iki kişi aynı durumda zıt hükümler verdiğinde, bu uyumun hangi ayrımları açık bıraktığı ortaya çıkar. Kullanım terimin nerede işlediğini gösterir, nerede çatıştığını göstermez. Çatışma ancak tanım denenince görünür hâle gelir.
Bu yüzden bence iş, tanımın henüz eksik olduğunu bilerek kullanmaktır. Kelimeyi kullanmaya devam etmek, onu sınamaya devam etmek demektir. Yanılsama, ilk kullanımda iş bitmiş gibi davranmaktır.
Karşı görüşü en güçlü hâliyle kurayım: Bir kavramı doğru kullanabiliyorsam onu anlıyorum demektir, tanım da kullanımın sonradan yazılmış bir özetinden başka bir şey değildir. Bu iddia çoğu zaman işler. Kimse 'nedensellik' tanımını ezberlemeden nedensel cümleler kurabilir.
Ama sınırı bir örnekle yoklayalım. 'Adalet' kelimesini herkes kullanır ve çoğu zaman birbirini anlıyormuş gibi görünürüz. Yine de iki kişi aynı durumda zıt hükümler verdiğinde, bu uyumun hangi ayrımları açık bıraktığı ortaya çıkar. Kullanım terimin nerede işlediğini gösterir, nerede çatıştığını göstermez. Çatışma ancak tanım denenince görünür hâle gelir.
Bu yüzden bence iş, tanımın henüz eksik olduğunu bilerek kullanmaktır. Kelimeyi kullanmaya devam etmek, onu sınamaya devam etmek demektir. Yanılsama, ilk kullanımda iş bitmiş gibi davranmaktır.
