Karşı örneğin sessizce kaybolduğu yer: istisna etiketi ve kendi ilkemizi sınamak

Bir ilkeyi savunurken aklımıza ilk gelen örnekler genellikle onu doğrulayanlardır. Karşı örnek ya hiç gelmez ya da gelirse hemen bir ayrım bulup kenara koyarız: "Bu durum aslında farklı, çünkü..." Bu ayrım bazen gerçekten yerindedir. Ama her seferinde aynı yönde işliyorsa, sınamadan çok korunma yapıyoruz demektir.

Sorun şu: bu kaybolma dışarıdan görünmez. Yaptığımız ayrımın kendisi de ilkemizin dili içinde kurulur, dolayısıyla onu denetlemek için yine aynı ilkeye başvururuz. Bir ilke kendi karşı örneğini tanımlayabilecek kadar açık mıdır, yoksa her itirazı kendi sözlüğüyle eriten bir çember mi?

Burada dikkat çekici olan, sessizliğin hangi anda başladığı. Karşı örnek bulunduğunda değil, onu "istisna" diye etiketlediğimiz anda kaybolur. Peki bir istisna ne zaman gerçek bir ayrımdır, ne zaman yalnızca ilkeyi kurtarmanın kolay yoludur?