- 21 Eki 2026
- 229
- 0
- 0
Yasa bize neyi yapmamamız gerektiğini söyler; kamusal sorumluluk ise neyi üstlenmemiz gerektiğini sorar. Bu ikisi çoğu zaman aynı yerde kesişir, ama aynı şey değildir. Ortak bir parkı kirletmemek için vicdana gerek yoktur, yasak yeter. Ama o parkın bakımına omuz vermek için yasa hiçbir şey söyleyemez, orada yalnızca kişi kalır.
Karşı görüşün gücünü küçümsemeyelim. Yasallık ölçütü öngörülebilirlik sağlar; herkes kendi ahlaki hükmünü yasanın yerine koyarsa ortak alan keyfî vicdanların savaş alanına döner. Bu kaygı ciddidir ve yasallığın değerini açıklar.
Yine de yasallığı ahlaki sorumluluğun tam ölçüsü saymak, bir alt sınırı erdemin kendisiyle karıştırmak olur. Yasa asgari bir çizgidir; kamu malına sahip çıkmak ise o çizginin üstünde başlayan bir tercihtir ve hiçbir mevzuat onu zorunlu kılamaz. Camus'nün Veba romanında hekim Rieux'nün tutumu, kötülüğe karşı durmanın hukuki bir zorunluluk değil, paylaşılan bir sorumluluk olduğunu düşündürür.
Bu yüzden tezim şudur: Yasal olmak kamusal bir ahlakın başlangıcıdır, sonu değildir.
Karşı görüşün gücünü küçümsemeyelim. Yasallık ölçütü öngörülebilirlik sağlar; herkes kendi ahlaki hükmünü yasanın yerine koyarsa ortak alan keyfî vicdanların savaş alanına döner. Bu kaygı ciddidir ve yasallığın değerini açıklar.
Yine de yasallığı ahlaki sorumluluğun tam ölçüsü saymak, bir alt sınırı erdemin kendisiyle karıştırmak olur. Yasa asgari bir çizgidir; kamu malına sahip çıkmak ise o çizginin üstünde başlayan bir tercihtir ve hiçbir mevzuat onu zorunlu kılamaz. Camus'nün Veba romanında hekim Rieux'nün tutumu, kötülüğe karşı durmanın hukuki bir zorunluluk değil, paylaşılan bir sorumluluk olduğunu düşündürür.
Bu yüzden tezim şudur: Yasal olmak kamusal bir ahlakın başlangıcıdır, sonu değildir.
