Kamusal öfke, denetimimizde olmayan bir sonucu denetim altına almaya çalışır

Bir yurttaş, aldığı ekonomik bir kararın kendisini ezdiğini düşünüyor. Öfkesi haklı bir yerden doğuyor, ama bu öfkenin ilk hedefi çoğu zaman karar verenler değil, komşusu ya da farklı oy vermiş bir yakını oluyor. Öfke bir sonuca yöneldiğinde, o sonucu değiştirebilecek bir kanala bağlanmadıkça kendi tatminini arar.

Tezim şu: kamusal öfke, bireyin etkisinin dışındaki bir sonucu denetim altına almaya çalışır ve bu girişim öfkeyi ahlaken haklı ama eylemsiz bırakır. Epiktetos'un bizim elimizde olanla olmayanı ayırmasında bu durumun ne kadar eski olduğunu görürüz. Yine de öfke boş bir duygu değildir; haksızlığın varlığını bize söyler. Sorun, bu bilgiyi yanlış hedefe yöneltmektir.

Karşı görüş ciddi. Öfkesiz bir siyaset, sorumluluğu sessizce başkalarına devretmenin ilk adımı olabilir. Aristoteles'in öfkeyi doğru kişiye, doğru ölçüde ve doğru amaçla yönelmeyi erdem saymasında bu tehlike görülür. Üstelik sonucu tek başına etkileyemesek de görünür bir öfke, toplumsal baskının birikmesine katkı sağlayabilir. Bu itiraz yerinde. Ama birikmiş baskının da bir kanala ihtiyacı vardır; kanalsız kalan baskı çoğu zaman yalnızca yorgunluk üretir.

Benim ayrımım şu: öfke, bireyin denetiminde olan bir eyleme dönüşmediğinde, yani bir örgütlenmeye, hesap sormaya ya da kamusal bir itiraza bağlanmadığında amacını yitirir. Sonuç üzerinde değil, sonuca giden süreçler üzerinde sorumluluğumuz var. Bu farkı görmezden gelmek, öfkeyi ahlaki bir üstünlük gibi kullanmamıza yol açar ve bizi, kendimizi değiştirebileceğimiz alanda pasif bırakır.