Dışarıdan Konan Bir Ad, Akımın Tanımını Belirlemez

Bir kasabada birine alaycı bir lakap takıldığını düşünelim. Ad küçümseme ile doğmuştur, ama zamanla yaygınlaşır ve bazen sahibi bile onu benimser. Felsefe akımlarında da benzer bir şey oluyor: Kinik ya da Epikürcü gibi adların bir kısmı rakiplerin ya da yorumcuların ağzından çıkmıştır. Benim tezim şu: dışarıdan konmuş bir ad akımın tanımında kullanılabilir, ama tanımın kaynağı olamaz. Adın kökeni akımın öğretisi hakkında bir şey söylemez; yalnızca o öğretinin nasıl görüldüğünü gösterir.

Karşı görüş ciddiye alınmalı. Taraftarların kendi adlandırmalarını bir kenara bırakmak, onların kendilerini tanımlama hakkını elinden almak olabilir. Alaycı bir adı tarafsız bir terim gibi kullanmak da eleştirenin çerçevesini istemeden devralmak demektir. Bu kaygı yerinde. Yine de bence asıl sorun adı kullanmak değil, kökenini söylemeden kullanmaktır. Kinik sözcüğünün kökeni antik kaynaklarda birkaç farklı biçimde anlatılır ve bu anlatılar yaşam biçimiyle de ilgilidir. Okur bunu bilmeden kullanırsa, alaycı tonu nötr bir terim sanabilir.

Bu yüzden önerim şu: akımı anlatırken önce taraftarların kendi kavramlarını ya da ilk ortaya konduğu hâli öne alın, dışarıdan gelen adı ise kökeniyle birlikte verin. Böylece ad bir hüküm olmaktan çıkar ve bir tarih bilgisine dönüşür.