Acele Edilen Karar, Kendi Gerekçesini Sonradan Seçer

Birine sert bir cevap verdikten sonra, o cümleyi neden kurduğumuzu bulmaya çalıştığımız anı hepimiz biliriz. Çoğu zaman o an henüz düşünmüş değilizdir; tepki, bir kapının kendiliğinden aralanması gibidir. Sonra gerekçe gelir: karşımdaki önce saldırdı, kendimi korumam gerekiyordu. Gerekçe tepkiyi bir karara dönüştürür ve bize tutarlı bir hikâye verir.

İlginç olan, bu hikâyenin ne kadar doğru olduğundan çok ne işe yaradığıdır. Sartre'ın kötü inanç dediği şey tam da böyle bir kaçışa işaret eder: kendi seçimimizi dışarıdaki bir zorunluluk gibi göstermek. Ama bana kalırsa mesele yalnızca kaçmak değil. Sonradan kurulan gerekçe, kararı bizim olarak tanıyabileceğimiz bir anlam verir. Böylece sahipliğimizi sürdürürüz, fakat aynı hamlede ilk anın belirsizliğini de örtmüş oluruz.

Bu yüzden soru, gerekçenin kararı özgür kılıp kılmadığı değil, o gerekçenin ilk anın neyini sakladığıdır. Hızlı bir kararı sonradan anlamlandırmak, onu geri dönüşü olmayan bir yüke çevirdiğinde en çok sahipliğimizi sınar.