Sorgulamadan Benimsenen Görüşün Sessiz Bedeli

Bir arkadaş grubunda birinin tartışmaya girmeden önce tek bir cümleyi tekrar ettiği çok sık görülür. Cümle bir siyasi tutumun, bir ekolün ya da bir yaşam görüşünün ezberlenmiş özeti olabilir. Söyleyen de çoğu zaman neden o cümleye yaslandığını sormaz, çünkü cümle onu rahatlatır ve arkasında duracak sağlam bir yer verir. Stoa'nın ayrımına göre bir şeye evet demek, yani bir görüşü kabul etmek, bize bağlıdır. Bu ilk bakışta iyi bir haber gibi görünür, ama bir sonucu vardır: Onay bize bağlıysa, onayı verirken sınamak da bize düşer. Sorgulanmadan benimsenen bir görüş bu sınavın hiç yapılmadığı bir onaya dönüşür. Kişi görüşü taşır ama neden doğru olduğunu bilmez, dolayısıyla yanlış çıktığında da fark etmez. Bence bu rahatlıkla kaybedilen şey yalnızca doğruluk değildir. Görüş bir kanaat olmaktan çıkar, bir aidiyet işaretine döner. Aidiyet korunur ama düşünme alanı daralır. Bir görüşe sadık kalmakla onu sınamamak aynı şey değildir. Bu ikisinin arasındaki ince farkı nerede gördüğümüzü merak ediyorum.