Atölye Defteri Kaybolunca Hamisin Talepleri Tablonun Tek Kaynağı Olur

Rönesans ve sonrasındaki sipariş sözleşmelerinde ölçü, konu ve pahalı pigmentlerin hangi oranda kullanılacağı sık sık ayrıntılı yazılmış. Bu da elimizde kalan belgelerin çoğunun ressamın kararlarından çok hamisin beklentilerini gösterdiği anlamına geliyor. Atölye defteri kaybolduğunda geriye kalan yazışmalar tabloyu bir sipariş ürünü gibi okumaya çok elverişli. Yine de sözleşmede yazmayan bir kompozisyon tercihi ressamın kendi elinden çıkmış olabilir ve bunu ayırt etmek için hangi belgelerin hiç olmadığını da sormak gerekir. Bence eksik kayıt, hamisin sesini tablonun tek sesi haline getiriyor; yorumcu bu boşluğu doldurmadan önce boşluğun kendisini işaretlemeli.