Sınıf Atlamış Birey, Eski Mahallesinde Hangi Kimliği Taşır?

Mahallelerde sık duyulan bir cümle var: 'Bu çocuk artık kendini bir şey sanıyor.' Cümlenin neyi kastettiği pek açık değil. Bir sınıfa ait olmamak mı, eski bir kimliği bırakmak mı, yoksa yalnızca başka türlü konuşmaya başlamak mı? Kimliği bir etiket gibi düşünürsek, mahalle bu etiketi yapıştırabilir ya da sökebilir.

Ama bu, kimlik sözcüğünü biraz fazla sabit kullanmak olabilir. Mahallede eski şakalara gülen, ertesi gün yeni çevresinde bir kitap öneren biri iki ayrı kimlik mi taşıyor, yoksa tek bir kimliğin iki bağlamdaki görünümünü mü? Bence kimlik burada bir özne mülkiyeti olmaktan çok, bağlamın hangi tepkiyi çağırdığına bakılarak okunan bir ilişki gibi duruyor. Bourdieu'nün habitus ve ayrım kavramları bu okumaya yaslanabilir, ama bu kadar geniş bir kavram söylediğimiz şeyi kolayca her şeye yayabilir.

Bu yüzden sınamak istiyorum: mahallesinde saygı görüp yeni çevresinde yabancı kalan birini düşünelim. Burada değişen kimliğin kendisi mi, yoksa o kimliğe verilen karşılık mı? Ve sınıf kimliği ile yerel kimlik çakıştığında, hangisinin daha belirleyici olduğunu söyleyebilmek için önce neyin belirlediğine dair bir ölçüt gerekmez mi?