Sefer Defterinde Adı Geçmeyen Asker, Zaferin Maliyetini Taşır

Bir şehirdeki zafer anıtına bakınca üzerinde genelde komutanın adı, tarih ve birkaç unvan okunur; hangi çiftçinin ya da yamağın yürüdüğü yazılmaz. Tarihçi için bu sessizlik de bir veridir. Osmanlı sefer kayıtlarında asker çoğu zaman topluca geçer; belgelere göre bazı dönemlerde erzak ve ulufe listeleri tutulmuş, ama isim düzeyinde bir döküm çok seyrek kalmış gibi görünüyor. Bence bir zaferin anlatısı, bedelini ödeyip kayda girmeyenleri hesaba katmadığı ölçüde eksik kalır. Bu boşluğu doldurmak için mahkeme sicilleri ve tereke kayıtları gibi kaynaklara bakmak gerektiğini düşünüyorum, ama bunların ne kadar ulaşılabilir olduğunu kestiremiyorum.