Ağustos Ortasında Bir Ölüm Yıldönümü, Takvimin Neyi Unutturduğunu Gösterir

Takvim yaprağındaki her güne bir olay sığdırılırken, o olayın yanında kaybolan yüzlerce başka olay da birlikte silinir. Osmanlı kadı sicillerini karıştıran araştırmacıların genel olarak anlattığına göre, bir köyde yaşanan salgın ya da sel çoğu zaman yalnızca yerel bir kayda düşer ve yüzyıllar sonra kimse onu yıldönümü olarak anmaz. Bu yüzden bir gün anıldığında listeye giren olayın kendisi kadar, listeye giremeyen tanıklıkların da hesabını sormak gerekir. Bana göre anma takvimini belirleyen ölçüt çoğu zaman etkiden çok kaydın ulaşılabilirliğidir; arşivi düzenli olan bölgeler kendi acılarını hatırlatabilirken, sessiz kalmış köyler takvimin dışında kalıyor.