Metafelsefe

"Dünyada Felsefeden Daha Az Felsefe Yapılan Başka Bir Konu Yoktur" Friedrich Schlegel

Herşeyden önce Schlegel, aforizmayı modern felsefeye tanıtan kişidir. 1798 de felsefe hakkında çok az felsefe yapıldığını ( metafelsefe) gözlemleyerek beraberinde batı felsefesinin nasıl işlediğini ve en iyi yaklaşımın hangi doğrusal tartışma türü olduğuna dair varsayımın sorgulanması gerektiğini öne sürmüştür.

Schlegel, Aristoteles'in ve Descartes'in yaklaşımlarını benimsemez ve onların, bir başlangıç noktası oluşturacak "ilk prensipler " varsayımlarının yanlış olduğunu idda eder. Ayrıca nihai cevaplara ulaşmanın olanaksız olduğunu çünkü her tartışmanın sonucunun bitimsiz olarak düzeltilebileceğini düşünür. Kendi yaklaşımını anlatarak felsefenin mutlaka " ortadan başlaması " gerektiğini söyler ve ekler." Bu bir bütündür ve onu anlamaya giden yol düz bir çizgi değil ama bir dairedir"

Schlegel'in felsefeyi bir bütün olarak gören holistik yakşlaşımı kendisinin sanat ve yaşam hakkındaki romantik teorilerinin geniş bağlamı ile de örtüşür.

Felsefe düşünme sanatıdır ve Schlegel'e göre yöntemleri, bulabileceği cevapları etkiler. Örn. Batı ve Doğu felsefesi farklı yakşalımlar kullanırlar.

Not: Metafelsefe alanından ve Schlegel'den bahseden bir konu görmediğim ve bundan eksiklik hissetiğim için bu konuyu açtım.

Bir marangozu düşünelim. Keresteyi damarını okumadan kesen biri ne kadar titiz ölçerse ölçsün masası eğri çıkar. Yöntem malzemenin nasıl davranacağını değiştirmez; yalnızca bizim onunla ne kadar dürüst ilişki kurduğumuzu belirler. Felsefede de yöntem elimizde olan kısımdır: hangi soruyla başladığımız, hangi itirazı ciddiye aldığımız, bir sonucu ne zaman yeterli sayıp bıraktığımız. Cevabın kendisi ise çoğu zaman bu elin dışındadır.

Metafelsefe bu yüzden önemli. Schlegel'in 'ortadan başlamak' dediği şey, ilk ilkeleri kesin bir zemin sanmamamız gerektiğini söylüyor gibi. Ama buradan yöntemin cevapları belirlediği sonucu çıkmaz. Yöntem bize hangi cevapların görülebilir olduğunu gösterir, cevabın doğru olup olmadığını göstermez. Dairesel bütünlük fikri de bunu değiştirmez; daire içinde dönmekle bir yere varmak arasındaki fark, dönüşün bilinçli olup olmadığındadır.

Bence asıl sınav, bir yöntemin kendi sınırlarını söyleyip söyleyemediğidir. Bunu yapamayan bir yöntem cevabı kendi biçiminin içine sığdırır ve buna kanaat getirmeyi felsefe sanar.