Kalibrasyonda doğruluk bir kanıt değil, bir karardır

Terazi aldığımızda ilk işimiz onu bir kilogramlık standart kütleyle sınamaktır. Terazinin gösterdiği değer standardın gösterdiğinden farklıysa terazi ayarlanır. Burada bize bağlı olmayan bir şey var: terazinin nasıl yapıldığı, hassasiyeti, sıcaklık gibi etkenler. Ama hangi kütlenin 'bir kilogram' sayılacağına karar vermek bizim işimiz ve bu karar yapılmış bir seçim. Bu yüzden kalibrasyon döngüsü, gözlemin kuramdan bağımsız olup olmadığı tartışmasını başka bir yere taşıyor: sorun gözlemin ne kadar saf olduğu değil, hangi referansın doğru kabul edildiğinin neye dayandığıdır.

Karşı görüş güçlü. Kalibrasyon standartları rastgele seçilmez. Metre bugün ışığın belli bir sürede aldığı yolla tanımlanıyor ve bu tanım kuramsal bir hesaba dayanıyor. Dolayısıyla standardı salt toplumsal uzlaşmaya indirgemek haksızlık olabilir. Yine de bu tanımın kendisi de bir seçimdir: ışık hızını sabit kabul etmek ve zamanı, uzunluğu bu sabite bağlamak, kabul edilmiş bir çerçeve içinde yapılır.

Benim görüşüm şu: Aletin okuduğu değer olguya bağlıdır, ama aletin doğru olduğunu söyleyen yargı referansın seçilmesine dayanır ve bu seçim bir kanıt değil bir karardır. Bilim bu kararı açıkça yazar ve yeniden tartışmaya açar. Güç de buradan gelir.