Gözlem kuramdan bağımsız olmak zorunda değil, kuramın sonucu belirlememesi yeter

Gözlemin kuramdan tamamen bağımsız olması gerekmez; gerekli olan, kuramın gözlemin sonucunu önceden belirlememesidir. Bu iki iddia karıştırıldığında tartışma ya boşa düşer ya da gereksiz bir şüpheciliğe varır. Yüklülüğü üç ayrı düzeyde düşünmek işe yarıyor. Birincisi kavramsal yüklülük: “sıcaklık” ya da “kütle” gibi terimlerin anlamı bir kuramın içinde kurulur. İkincisi seçici yüklülük: hangi olgunun gözleme değer olduğuna çoğu zaman kuram karar verir, bir fizikçi deneyde hangi değişkeni kaydedeceğini kuramdan bilir. Üçüncüsü yorumsal yüklülük: aynı görüntünün nasıl okunduğu, yani neyi neyin yerine gördüğümüz. Hanson’ın Tycho ile Kepler’in aynı gündoğumunu farklı yorumlaması üzerinden savunduğu güçlü tez, bu üçüncü düzeyin bile algının kendisine yayıldığını söyler. Savım şudur: yalnızca bu güçlü biçim sorunludur, çünkü kuram gözlemi sonuçtan önce belirlerse test edilecek bir şey kalmaz. Birinci ve ikinci düzey her bilimde vardır ve nesnellikle çelişmez; önemli olan bu terimlerin ve seçimlerin, sonucu baştan kapatmayan bir yapıda kalmasıdır. Karşı görüş ciddi: yorumsal yüklülük sınırsızsa her gözlem kendi kuramını doğrular ve Kuhn’un paradigma değişimleri ortak bir zemine dayanmadan açıklanamaz. Yine de bu itiraz, kuramdan bağımsız bir gözlem çekirdeğinin varlığını varsaymayı zorunlu kılmaz; yalnızca bu çekirdeğin ne kadar geniş olduğu tartışmaya açıktır. Gözlemin bağımsız olup olmadığı yerine bağımlılığının hangi yönde işlediğini sormak gerekir.