Bir Fıkranın Güldürmesi Kültürel Kodlara Bağlıdır

Bence bir fıkra güldürdüğünde, asıl belirleyici olan espriyi kuran yapıdan çok o yapının dayandığı ortak kodlardır. Bergson'un Gülme üzerine düşüncesinde canlının mekanikleşmesi gülmeyi doğurur; fakat neyin normal sayıldığını bilmeden bu sapmayı fark etmek zordur. Aynı Hoca fıkrası bir Anadolu köyünde kahkaha, bir Berlin kahvehanesinde bilmece olabilir. Karşı görüş, mizahın biçimsel bir kalıbı olduğunu ve kodlar bilinmese de tetiklenebileceğini savunur; bu doğru olsa bile kalıbın sevinç ya da şaşkınlık ürettiği yine kültürel bilgiye bağlı. Ben kodların tepkiyi kurduğunu düşünüyorum.