Arthur Coleman Danto

Arthur Coleman Danto


Arthur Coleman Danto (1924) Amerikalı sanat eleştirmeni, profesör and filozoftur. Günümüz estetik teorisinin önemli isimlerindendir.

Arthur C. Danto, New York'ta Columbia Üniversitesi'nde felsefe dalında emeritus profesördür. İki kez Guggenheim ve ACLS ve Fulbright dahil olmak üzere pek çok ödül ve bursa layık görülmüş Amerikan Felsefe Birliği ve Amerikan Estetik Derneği gibi kuruluşların başkanlığını yapmıştır. Karşılaşmalar ve Yansımalar: Tarihsel Günümüzde Sanat ("Encounters and Reflections: Art in the Historical Present") eseri ile eleştiri alanında National Book Critics Circle ödülünü almıştır.

Danto, özellikle 1984'te yazdığı, Hegel'in sanatın sonu tezinin çağdaş versiyonu olan Sanatın Sonu ("The End of Art") isimli makalesi ve sonradan geliştirdiği Sanatın Sonunun Ardından ("After the End of Art") ile tanınır. Danto'nun tezi, artık sanat yapılmadığı veya eskisi kadar iyi yapılmadığı değil, Batı sanatı tarihinde bir dönemin kapandığı ve apayrı başka bir dönemin başladığıdır. Bu görüşe göre daha önce sanat tarihinde ideoloji temsili takip etmiş, şimdi ise her şeyin meşru olduğu tarih sonrası bir döneme girilmiştir. Sanat üretiminde izlenilmesi gereken felsefi veya üsluba dair kısıtlamalar kalkmış, sanat tarihi anlatısı sona ermiştir.

İlgi alanları: Düşünce, Duygu, Sanat felsefesi, Temsil teorisi, Felsefi Psikoloji, Hegel Estetiği, ve filozoflardan Maurice Merleau-Ponty and Arthur Schopenhauer.

Danto'nun tezini bir karşı örnekle yoklayalım. Varsayalım ki bir fabrika paketleme için bir kutu basıyor, kimse onu sanat olsun diye üretmiyor, ama bir gün biri o kutuyu bir müzeye koyup yorumluyor. Bu kutu sanat mı oldu? Danto'ya göre fark nesnenin görünüşünde değil, ona yüklenen yorumda. Peki o zaman 'her şey meşru' dediğimizde bu meşruiyet nereden geliyor?

İki cevap ayrılıyor gibi görünüyor. Dickie'nin kurumsal kuramı sanat olmayı bir tür atamaya indirger: sanat dünyasının yetkili üyeleri kabul ettiyse nesne sanattır. Danto ise bir şeyin ne hakkında olduğunu bilmenin, yani yorumun, nesneyi sanat yaptığını savunuyor. Biri kurumu, öbürü bir felsefi tanımı öne çıkarıyor. Ama bu iki ölçüt gerçekten ayrı mı? Yorumu yapacak kişiyi sanat dünyası belirliyorsa, yorumun felsefi bilgi sayılması ne ölçüde korunabilir?

Bir de şunu soralım: tarih sonrası dönemde kısıtlamaların kalkması, sanatın bir yönü olmadığı anlamına mı geliyor, yoksa anlatının tek bir çizgiden çok alanlı bir yapıya geçtiği mi? İkincisiyse, 'son' kelimesi yerine başka bir kelime daha doğru olmaz mı?