Yanıtsız Kalan Dua ve Tanrı Kavramının Sınanması

Dua, inananın Tanrı'ya yöneldiği ve bu yönelişin bir karşılığını beklediği bir konuşmadır. Ama bu konuşmada karşı taraf her zaman yanıt vermez, ya da yanıt insanın beklediği biçimde gelmez. Felsefi olarak duanın anlamını iki yoldan kurmak mümkün. Birincisinde dua bir istektir, yani bir nedensel ilişkidir ve yanıtsızlık bu ilişkinin koptuğunu gösterir. İkincisinde dua bir ilişkinin kendisidir, kişinin Tanrı karşısındaki durumunu açığa vurmasıdır ve yanıt beklenmese de anlam taşır. Kierkegaard'ın Korku ve Titreme'de İbrahim'in durumu üzerinden kurduğu gerilim burada işe yarar: inancın ölçüsü sonuçta değil, sessizlik karşısında bile sürdürülen yönelişte aranır. Bence yanıtsız dua en çok Tanrı'nın gücü kavramını değil, Tanrı'nın iyiliği kavramını sınar. Güç sessizliği açıklayabilir, ama iyilik sessizliği bir ilişki içinde taşımamızı ister. Bu okuma inananı bir soruyla baş başa bırakır: sessizliği cevap saymak mı, yoksa onunla bir ilişki kurmaya devam etmek mi? Ben ikincisinin daha dürüst olduğunu düşünüyorum, ama bu, sessizliğin kendi başına bir cevap olduğunu kabul etmek anlamına gelmiyor.