Kendi Felsefemizi Tutarlı Bulmak, Onu Doğru Bulmak Anlamına Gelmez

Düşünün ki bir ilkeye göre yaşayan biri, o ilkeyle çelişen bir olayla karşılaşıyor ve ilk iş olarak ilkesini değil olayı yanlış bulmaya başlıyor. Oysa burada iki ayrı şey var. Tutarlılık bize bağlıdır: kavramlarımızı nasıl kurduğumuz, hangi önermeyi hangisinin yerine koyduğumuz, bir sonucu ne kadar kabul ettiğimiz büyük ölçüde bizim işimiz. Doğruluk ise bize bağlı değildir; dünya kendi yasasıyla işler ve görüşümüzün onunla uyuşup uyuşmadığını bizim onayımız belirlemez. Bu yüzden iç uyum dış doğruluğun belgesi olamaz. Kapalı bir yapı ilk bakışta sağlam görünür, çünkü içindeki her parça ötekine yaslanır. Karşı tarafın haklı olduğu yer de burasıdır: çelişki yanlışı ayıklamanın güvenilir bir yoludur, yani bir sistemdeki çelişki bize bir şeyin yanlış olduğunu söyleyebilir. Ama tersi doğru değildir. Çelişkisiz bir görüşün doğru olduğunu söylemek, kendi ölçümüzü dışarıya taşımak olur. Bu yüzden bir felsefeyi savunmadan önce, kendi ölçülerimizin hangi karşı örnekleri görünmez kıldığına bakmak gerekir. Ben kendi görüşümü bu nedenle tutarlılığıyla değil, kendisini sınayabilecek bir durumu gösterebilmesiyle değerlendiriyorum.