Oy Vermek ile Sorumluluk Almak Arasındaki Boşluk: Sonuçların Payı

Siyaset felsefesinde oy vermek ile sorumluluk arasındaki ilişki çoğu zaman tek bir soru gibi tartışılır, oysa iki ayrı soru var ve her biri farklı bir ölçütle yanıtlanır. Birincisi nedensel sorudur: Bir sonucun ortaya çıkmasında benim payım ne kadar? İkincisi değerlendirici sorudur: Verdiğim karar ne ölçüde övgüye ya da kınanmaya layık? Tek bir oy bir seçimin sonucunu nadiren belirlediği için nedensel pay çoğu zaman küçüktür. Nedensel ölçüyle bakınca sorumluluk zayıf görünür.

Max Weber, Politik Olarak Meslek adlı metninde inanç etiği ile sorumluluk etiğini karşılaştırır. Kabaca söylersek, inanç etiğini izleyen kişi niyetinin saflığını ölçü alır ve sonuçları başkalarına bırakabilir. Sorumluluk etiğini izleyen kişi ise eyleminin öngörülebilir sonuçlarından hesap vermeyi kendine görev sayar. Weber'in ayrımı, oyun sorumluluğunun sonuçlara bağlanıp bağlanmadığı sorusunu doğrudan açar.

Bence iki ölçü birbirini dışlamaz. Oyun sonucunu tek başıma denetleyemem, ama oyu verirken sonuçları düşünme yükümlülüğüm ortadan kalkmaz. Burada iki şeyi ayırmak gerekir. Oyun hangi yönde sonuç doğuracağı büyük ölçüde benim elimde değildir. Ancak hangi bilgiye başvurduğum, adayların vaatlerini ne kadar sınadığım ve hangi olası sonuçları hesaba kattığım tamamen bana aittir. Sonuçlara dair bilgisi olmayan bir yurttaşın kusuru, sonucu öngörememesinde değil, öngörmeye çalışmamasındadır.

Bu yüzden sonuçların payını oy vermenin kendisine değil, oy verme sürecindeki özene bağlamayı daha tutarlı buluyorum.