Öfke Bir Duygu Değil, Bir Yargının Hızlı Adıdır

Öfkeyi çoğu zaman bize gelen bir şey gibi anlatırız: bir darbe, bir ateş, bir sel. Oysa öfkenin içinde neredeyse her zaman bir hüküm vardır. Biri bize haksızlık etti, bu bizi hedef aldı, bu kabul edilemez. Bu cümleler öfkeyle birlikte doğmaz; öfke onları sanki kendiliğinden gelmiş gibi bedene taşır. Hızlı olan da budur: hüküm düşünceye uğramadan duyguya dönüşür.

Karşı görüş ciddiye alınmalı. Öfkenin ilk anı gerçekten bedensel ve ham görünür: bir kalp atışı, bir gerginlik, sesin yükselmesi. Bunları bir yargı olarak adlandırmak bedenin kendi dilini görmezden gelmek gibi durabilir. Sartre, Duygu Kuramı Taslağı'nda duyguyu dünyanın büyüsel bir dönüşümü olarak okur; duygu, dünyayı belli bir anlamla yeniden kurar. Bu okuma öfkenin yargıya ne kadar yakın olduğunu gösterir, ama onu yalnızca yargıya indirgemez.

Ertelemenin neyi değiştirdiğine gelince, bence değişen şey öfkenin kendisi değil, ona verilen cevaptır. 'Bu bana yapıldı' cümlesi bir kez açıkça yazıldığında sorgulanabilir hâle gelir ve bu, yargıyı düşünceye açar. Ama bedendeki yanma aynı hızla sönmez. Ertelemek öfkeyi yatıştırmaz, yalnızca onun üzerinde konuşabileceğimiz bir mesafe açar. Öfkenin bir yargı olduğunu kabul etmek, bu mesafenin sorumluluğunu da bize verir.