Komşuluk Ağlarının Çözüldüğü Yerde Kamusal Vicdan da Zayıflar mı?

Apartman girişinde kimin kimi tanıdığı son yıllarda eskisine göre daha az belli. Asansörde selam vermek bile bazı binalarda ayrı bir karar meselesi gibi. Bu gevşemenin yalnızca yakın ilişkileri mi etkilediğini, yoksa ortak alana duyulan sorumluluğu da mı değiştirdiğini merak ediyorum. Jane Jacobs büyük kentlerde tanıdık gözlerin sokağın kendiliğinden denetimini nasıl taşıdığını anlatır; buradan kamusal vicdanın yüz yüze tanışıklığa dayandığı sonucu çıkabilir. Ama bu sonuç iki şeyi karıştırabilir: birbirini tanımanın yarattığı karşılıklılık ile ortak alana sahiplenme duygusu. Birincisi tanıdık yüzlere bağlı, ikincisi kurumsal kurallarla da beslenebilir. Putnam'ın bağlayıcı ve köprüleyici sosyal sermaye ayrımı bu noktada işe yarıyor: yakın bağların çözülmesi geniş kamusal ilgiyi azaltıyor mu, yoksa yalnızca biçimini mi değiştiriyor? Bence kamusal vicdanın tanışıklığa ne kadar bağlı olduğu, kentin ortak alanı hangi düzenlemelerle görünür kıldığına bağlı. Komşuluk çözüldüğünde kaybolan şey vicdanın kendisi olmayabilir; onu gündelik hayatta sınayan küçük temaslar olabilir.