Kitabı yarıda bırakmak da bir hükümdür

Bir kitabı yarıda kapatmak çoğu zaman bir kaçış gibi okunur; sanki okur sabırsız, dağılmış ya da yetersiz kalmıştır. Bu okumaya katılmıyorum. Metin, Sartre'ın edebiyat üzerine düşüncesinde olduğu gibi, okurdan bir çaba ister ve bu çabayı üretmek okurun özgür bir eylemidir. Bu yüzden onu sürdürmemek de aynı özgürlüğün bir kullanımıdır. Yarım bırakılan kitap, okurun yargısını bir hüküm olarak ortaya koyar: bu sayfalar artık bana bir şey vermiyor, ya da ben bu çağrıya cevap verecek durumda değilim.

Yine de bu özgürlük bedava değildir. Karşı görüş haklı bir noktaya işaret eder: yazar bizden bir bağlılık bekler ve sessizce bırakmak, metne karşı bir borcu unutmak olabilir. Ama bence bu borç kitabı bitirmek değil, kararın sahibi olmaktır. Bir kitabı bıraktığını kabul edemeyen, “sıkıcıydı” ya da “vaktim yok” diyerek kendinden kaçan okur kötü niyetle davranır. Sorumluluğu ancak bıraktığının adını koyabilen okur taşıyabilir.

Bu yüzden yarım kalan kitap bana okurun yargısı hakkında şunu söyler: onun gerçek hükmü bitirdiği kitaplarda değil, bıraktığı yerde görünür. Bir metnin nerede durduğumuz, bizi neyin yorduğunu ya da neyin bizi kendine çağırmadığını gösterir. Okuma özgürlüğü metne karşı sorumluluğu ortadan kaldırmaz, onu biçimlendirir. Kitabı bırakmak da bir okumadır ve kendi adını taşımalıdır.