Kişisel Bir Felsefenin Gündelik Hayatta Dayanıklılığı

Bir sabah otobüsü kaçırıp işe geç kaldığını düşün. Kendine dakik olmayı bir ilke olarak koymuşsan, o an iki yoldan birine girersin: ya ilkeyi çiğnediğin için kendini suçlarsın ya da kusurun dışarıdan geldiğini söyleyip ilkeyi bir kenara bırakırsın. Stoacılar burada ayrımla başlar. Epiktetos El Kitabı'nın başında bize bağlı olanla olmayanı ayırır. Otobüsün saati bize bağlı değildir, ama o duruma verdiğimiz yargı ve tepkimiz bize bağlıdır. Kişisel felsefemiz de tam bu yerde sınanır. İlkemiz bir sonuç vaadi olarak kurulmuşsa, dünya bize uymadığı her gün çatlar. Yargı olarak kurulmuşsa, yani hangi tutumla davranacağımızı söylüyorsa, dayanıklılığı başka yerden gelir. Bence ilke ile esneklik arasındaki sınır, ilkeyi sonuç garantisi saymadığımız sürece daha net görünür. İlkeyi bozmadan yaşamak ile esneterek yaşamak arasındaki farkı yalnızca iyi günlerde ayırt etmek ise zordur. Bu yüzden ilkenin hangi kısmının bize ait olduğunu baştan söylemek, sonradan yapılan sessiz istisnaları da görünür kılar.