Kişiden Kişiye Değişen Adalet ve Tanımın Sınırı

Platon'un Devlet'inde Thrasymakhos adaletin güçlünün çıkarı olduğunu söyler, Sokrates de bu cevabın kendi içinde nasıl sorunlu olduğunu gösterir. Bana kalırsa bu sahne tanımın işlevi hakkında asıl önemli şeyi gösteriyor. Adalet dediğimizde herkesin aynı şeyi düşündüğünü varsayarız. Oysa bir hâkim, bir işçi ve bir yoksul aynı kelimeyle farklı şeyleri kastedebilir. Bu bir kusur değil, kelimenin hayata değdiği her yerde ortaya çıkan bir sonuç. Ama buradan tanımın hiçbir şey söylemediği sonucu çıkmaz. Tanım bütün durumları kapsamaz; yalnızca bazı durumlarda kendini sınar. Bir örnekte doğru çıkıp başkasında başarısız olduğunda ortadan kalkmaz, bize hangi örneklerin bizi zorladığını gösterir. Benim açımdan adalet, birine haksızlık yapıldığında duyulan şeyin yalnızca kuralın ihlali olmadığı, bir insanın yerinin inkâr edildiği duygusuyla başlar. Bu duygunun ortak bir çekirdeğe dayanıp dayanmadığını bilmiyorum. Ama tartışmaya değer, çünkü o çekirdeği paylaşmadan iki kişi birbirini yanlış anlamaya devam eder.