Bir Sorunun Disiplinini Belirleyen Ölçüt Üzerine

Bir soru hangi disipline ait? Genellikle cevap kürsüden gelir: ahlak sorusu felsefeye, zihin sorusu psikolojiye, adalet sorusu hukuka verilir. Bu alışkanlık işe yarıyor gibi duruyor, çünkü kurumlar uzmanlık için kurulmuştur. Ama şunu düşünelim: 'Adalet nedir?' sorusunu bir hukuk fakültesinde, bir siyaset bilimi dersinde ve bir felsefe kürsüsünde soruyoruz. Üç yerde de aynı kelime var. Soru aynı kalıyor mu, yoksa her kürsü sorunun başka bir parçasını mı alıyor?

Bence ilk adım, soruyu kürsüden değil kendi içinde ayırmak. 'Adalet nedir?' ile 'Bu yasa adil mi?' aynı soru değil; birincisi tanım ister, ikincisi bir ölçüte bakar. Disiplin sınırı belki bu ayrımın hangi yanında durduğumuza göre çizilmeli, hangi binada oturduğumuza göre değil.

Peki ya bir sorunun cevabını yalnızca deneyle sınayabiliyorsak, tanımını hâlâ kavramsal olarak kurabiliyor muyuz? Kavramsal soru ile deneysel soru tamamen ayrılabilir mi, yoksa biri öbürünün içinde mi saklanıyor?