Kentsel dönüşüm kararlarında komşu sessizliğinin üç ayrı anlamı

Kentsel dönüşüm tartışmalarında "sessiz komşu" çoğu zaman tek bir şey gibi anılır: imza vermeyen, toplantıya gelmeyen, kararın dışında kalmış kişi. Ama bu sessizlik en az üç ayrı durumu aynı etiketle örtebilir. Birincisi bilgisizliktir: süreç ilan edilmiş, fakat herkese ulaşılmamıştır. İkincisi maliyet sessizliğidir: itirazın ya da kabulün bedeli, kira farkı, taşınma ve yeni semtte iş gibi sebeplerle, kişinin tercihini açıkça söylemesini engeller. Üçüncüsü bilinçli geri çekilmedir: sürece itiraz etmenin yararsız olduğu düşünüldüğünde susmak.

Albert O. Hirschman, Çıkış, Seslenme ve Bağlılık adlı kitabında hoşnutsuzluğun iki yoldan ifade edildiğini söyler: kurumdan çıkmak ya da sesini yükseltmek. Hoşnutsuzluk bu iki yola dönüşmediğinde üçüncü bir hâl ortaya çıkar, o da ihmaldir. Kentsel dönüşümde sessiz komşuyu bu ayrımla okumak işe yarıyor, çünkü sessizlik her zaman katılmamanın değil, katılımın koşullarının eşit olmadığının belirtisi olabilir.

Bana kalırsa soruyu iki ayrı soruya bölmek gerekiyor. Birincisi nedensel soru: sessizlik kararı etkiliyor mu? Bunun cevabı büyük ölçüde itirazın hukuken ne kadar kolay olduğuna bağlı; sessizliğin kendi başına bir güç olmadığını akılda tutmak gerekir. İkincisi normatif soru: sessizlik bir eksiklik midir? Burada acele etmemek lazım, çünkü sessizliği katılımsızlık diye okuyan yorum, altındaki maliyet farklarını görünmez kılar. Sessizlik tek bir anlama sahip değildir; hangi sessizlikle karşılaşıldığı ayrılmadan yapılan yorum, kararın meşruiyeti hakkında yanlış bir sonuca götürebilir.