Kanıt yükü sonuca değil, sessizce taşınan öncüle düşer

Bir makale, çevrimiçi ifadenin düzenlenmesinin yanlış olduğunu on sayfa boyunca savunuyor. Okur bu savunmayı izlerken sonuca odaklanır; oysa sonucu taşıyan asıl cümle çoğu zaman hiç yazılmamıştır: “Hangi sözün zararlı olduğuna bir kurum karar veremez.” Bu cümle sonucu ayakta tutuyor, ama makale onu bir gerekçe olarak değil, kendiliğinden doğru bir şey gibi sunuyor. Benim tezim şu: bir makalede kanıt yükü, sonucu ilan eden cümleye değil, sonucun geçebilmesi için en az görünen ama en çok ağırlık taşıyan öncüle düşer. Yazar bu öncülü açıkça yazmadığında yük, fark edilmeden okurun omzuna bırakılmış olur.

Karşı görüş ciddiye alınmalı. Bir yazar bir sonucu savunuyorsa bütün yükü taşımak onun işidir; okurdan gizli öncülleri kendisinin bulması beklenemez. Bu itiraz haklıdır. Öte yandan bu, okurun bir tez karşısında hangi cümleyi sınaması gerektiğini sormasını engellemez. Yazarın yükü gerçekten üstlendiğini gösteren en iyi işaret, o öncülü açıkça yazması ve gerekçesini vermesidir.

Okuma hatası da buradan doğuyor. Okur ya bütün makaleyi kabul eder ya da bütününü reddeder, oysa sorun tek bir cümlede düğümlenmiş olabilir. Bu yüzden makaleyi sonuçtan geriye doğru okumak, hangi cümle kaldırılınca argümanın çöktüğünü görmek gerekir. Kanıt yükü, makalenin en çok ihtiyaç duyduğu cümleye düşmelidir ve o cümle çoğu zaman en az tartışılan cümledir.