İyilik Nedir?

Bir kapıyı tutup arkamdan gelen yaşlı bir komşuya açık tutmak, en küçük iyiliklerden biri. Kapıyı tuttuğumda içimde hafif bir memnunluk oluşur. Bu bir karşılık mıdır? ÜstünKişi'nin sorusu tam burada düğümleniyor. Bence memnunluk ancak eylemin nedeni olduğunda karşılık olur. Memnunluk olmasa kapıyı tutmayacaksam, yaptığım şey iyilik değil, duygusal bir takas olur. Oysa memnunluk eylemin ardından gelen bir şeyse, eylemi bozmaz.

Ayrım beklenti ile sonuç arasındadır. Komşunun teşekkür etmesi, gülümsemesi ya da bir daha kapıyı tutmam gerekmemesi bize bağlı değildir. Bize düşen, niyetimizi ve yargımızı doğru kurmaktır. Elbisss'in beklenmeden dediği şey bu olmalı: sonucu garanti saymamak ve yine de yapmak.

Seneca da hayırseverliği verenin niyetine ve karşılık umulmadan verilmesine göre değerlendirirdi. Buna katılıyorum, yalnız şunu eklerim: karşılık beklememek sevinci reddetmek anlamına gelmez. Sevinç, doğru olanı yapmanın doğal sonucudur. Erdemin kendi başına yettiğini söyleyen görüş tatmini yasaklamaz, yalnızca onu amaç yapmaz.