Epiktetos'a Göre Dua ve Yanıt Beklentisi

Dua etmek, Stoacı gelenekte bir istek olduğu kadar bir tutum meselesidir. Epiktetos'un El Kitabı'nda tanrılardan ne isteyeceğimiz sorusu bu ayrımın en somut hâline dönüşür: isteğimizi elimizde olmayan bir sonuca yöneltirsek, o sonuç gelmediğinde sarsılırız; isteğimizi kendi istencimize çevirirsek, duamız bize bağlı bir şeyin düzeltilmesi olur. Bu okumada dua, dışarıdan bir cevap bekleme eylemi olmaktan çıkar ve kendi yargılarımızı yoklama alıştırmasına dönüşür.

Gündelik bir durum düşünelim: sınav öncesi dua eden biri. Sonuç elinde değildir. Ama dua ederek hazırlığını, sakinliğini ve adil davranma niyetini gözden geçirebilir. Yanıt gelmediğinde bile duanın anlamı bu gözden geçirmede kalır.

Bence yanıt beklentisi duayı bozmaz, ama onu yanlış yere koyabilir. Beklenti duayı bir pazarlığa çevirir ve yanıtsızlık bir hayal kırıklığı gibi görünür. Oysa bize düşen, ne istediğimizi ve neye bağlı kalacağımızı bilmektir. Yanıt elimizde olmayan kısımdır. Onu olduğu gibi kabul etmek de bir erdem sınavıdır.