Düşünce Akışına Karşı Koymak Yerine Dikkati Yön Vermek Stoacı Bir Pratiktir

Diyelim ki trafikte sıkışmışsınız ve aklınıza dün akşam söylenmiş bir söz geliyor; birkaç dakika boyunca onu defalarca çeviriyorsunuz. Düşünce çağrınız olmadan geldi ve onu geri itmeye uğraştıkça daha yüksek sesle geri dönüyor. Epiktetos'un ayrımı burada işe yarar: düşüncenin belirmesi bize bağlı değildir, ama ona ne kadar yer verdiğimiz ve doğru sayıp saymadığımız bize bağlıdır.

Bence düşünceye karşı koymak yerine dikkati yönlendirmek daha tutarlı bir Stoacı pratiktir. Karşı koymak düşünceyle sürekli bir çatışmaya girmektir ve çatışma düşünceye kendi başına bir ağırlık verir. Dikkati bir işe, karşımızdaki kişiye ya da yaptığımız işin ayrıntısına çevirmek ise onaya giden yolu sessizce keser.

Karşı görüşün de ciddi bir noktası var. Düşünceleri olduğu gibi gözlemlemek, adını koymak ve üzerine gitmek daha sağlıklı olabilir; dikkati uzaklaştırmak ise kaçınmanın kılığına girebilir. Ama gözlemlemek de bir dikkat biçimidir ve asıl fark, dikkatin neye yöneldiğinde ve hangi yargıyla birlikte geldiğinde ortaya çıkar.

Bu yüzden düşüncelerle savaşmak yerine onlara ne kadar ağırlık vereceğimize bakmak daha sağlam bir başlangıçtır. Düşüncenin gelişine karışamayız, ama onayımızı nereye verdiğimizi görebiliriz ve bize düşen de budur.