Denetimimizde Olmayan Bir Kaybı Sahiplenmek Yası Anlamlı Kılar, Acıyı Ağırlaştırmak Zorunda Değildir

Düşünelim ki bir telefon çalıyor ve sevdiğiniz birinin öldüğünü öğreniyorsunuz. Bunun ne zaman ve nasıl olduğu elinizde değildi. Yine de ilk saatlerde içinizde iki ayrı şey oluyor: acı ve bu acının neden bu kadar büyük olduğuna dair bir yargı. Stoacı çerçevede birincisi bize bağlı değildir, ikincisi ise kısmen bize bağlıdır.

Buradan bir iddia çıkıyor: yası anlamlı kılan, kaybı sahiplenmemizdir, yani o bağın değerli olduğunu kabul etmemizdir. Ama bu sahiplenme acıyı büyütmek zorunda değildir. Yasın ağırlığının önemli bir kısmı, kaybın bize yapılmış bir haksızlık olduğu, hayatın bu kadar kötü işlemesi gerektiği gibi yargılardan gelir. Oysa kaybın bizden alınmış olması ile değerimizin azalmış olması aynı şey değildir. Sevdiğimiz kişi artık yanımızda değil, ama onunla geçirdiğimiz zamanın bizde bıraktığı iyilik hâlâ bizimdir.

Karşı görüş de ciddiye alınmalı. Bazıları yası, kaybı olduğu gibi taşımanın dürüstlüğü sayar ve yargıyı değiştirmeyi sevgiyi küçültmek gibi görür. Bu kaygı yerinde. Ama bence yargıyı düzeltmek sevgiyi bırakmak anlamına gelmez; sevgi kalır, yalnızca kendini ayakta tutan yanlış hesaplardan arınır. Yas bu yüzden bir yitirilen şeyin değil, yitirilenin bizde bıraktığı değerin de hesaba katıldığı bir çalışmadır.