Blaise Pascal

Blaise PASCAL:


(1623 - 1662)

Bir Fransız matematikçi, fizikçi ve aynı zamanda teolojist olan Blaise Pascal, Etienne Pascal'in üçüncü çocuğu ve tek oğluydu.Daha üç yaşındayken annesinin ölümü üzerine yetim kalır. 1632 yılında babası dört çocuğuyla beraber Clermont’u terkederek Paris’e yerleşir.

Babası antiortodox olduğu için O’nu kendisi yetiştirmeye karar verir. Kendisi de zamanının iyi matematikçilerinden olan Etienne Pascal, oğlunun 15 yaşından önce matematik calışmaması gerektiğine karar vererek evini matematik dokümanlarından arındırır. Fakat bu küçük Pascal’in sadece matematik merakını ateşler, 12 yaşında kendisi geometri çalışmaya başlar. O zamanlarda üçgenin iç açılarının toplamının, iki dik açının toplamına eşit olduğunu bulur, bunun üzerine babasi teslim-i silah eder ve ona incelemesi için Euclid’in teoremlerini içeren dökümanları verir. Yani matematikle ilgisi çocukluk döneminde matematik eğitimi almadan başlar, sonraları babasıyla beraber "Academie Parsienne"deki derslere katılmaya başlar, 16 yaşına geldiğinde burada aktif olarak rol alır ve profesör Girard Desargues'in bir numaralı yardımcısı ve öğrencisi olur. Bu esnada özellikle konikler üzerinde çalışarak konu hakkında kitapçık yayınlar. 1639 yılında da "Pascal'ın Esrarengiz Altıgeni" ile geometriye katkıda bulunur.

Aynı yıl babasının bir vergi toplama memuru olarak tayini çıkması üzerine Paris'i terkederek Rouen şehrine yerleşirler. Burada babasına yardımcı olmak amacıyla ilk rakamsal hesap makinasını yapar, bunu gerçekleştirmek için üç yıl çalışır, 1642-1645.

1646-1648 yıllarında atmosfer basıncı üzerinde değişik deneyler yapar, ve şu sonuca varır: Atmosfer basıncı yükseklikle doğru orantılı olarak düşer ve atmosferin üzerinde bir boşluk vardır.

1653'ten itibaren matematik ve fizik üzerinde çalışarak “Sıvıların Kararsızlıgı” üzerine bir kitapçık yazar, bu kitapçıkta Pascal'ın basınç kanunu açıklanır.

Kendisi binom üçgeni üzerinde çalışan ilk matematikçi olmasa da bu konuda çalışması değişik gelişmelere ışık tutmuştur.

Pascal'ın felsefeyle ilgili en meşhur kitabı "Pensées" ("Düşünceler"), din, hayat, bilim üzerine, O'nun daha çok dinsel yönünü ve Allah inancını ortaya kor, bunu da şöyle diyerek gösterir; "If God does not exist, one will lose nothing by believing in him, while if he does exist, one will lose everything by not believing." (Eğer Allah yoksa insan ona inanmakla hiçbirşey kaybetmeyecek, fakat varsa inanmamakla çok şey kaybedecek.) Bu kitabı yaşadığı devirde yayınlanmasına izin verilmese de ölümünden birkaç yıl sonra yayınlanmıştır.

Pascal 39 yaşında 1662 yılında kansere yenik düşerek hayata gözlerini yumar.

Bir arkadaşınız size yağmur yağıp yağmayacağını sorduğunda, cevabın sizin elinizde olmadığını bilirsiniz; ama şemsiyeyi alıp almamak elinizdedir. Pascal'ın bahsine bakarken bu ayrımı akılda tutmak işe yarıyor. Bahis, Tanrı'nın varlığını bir kumar masası gibi ele alıp kazanç hesabını yapıyor ve yapılacak en akılcı şeyin inanmak olduğunu söylüyor. Oysa inanmak, bence, bize bağlı olan bir onaydır: bir önermeyi doğru kabul etmek. Epiktetos'un Enchiridion'un başındaki ayrımında olduğu gibi, bize bağlı olan yargılarımız ve tepkilerimizdir; dış sonuçlar bize bağlı değildir. Onay bize bağlı olduğu için de kanıta göre verilmesi gerekir. Pascal'ın önerisi ise onayı kanıttan değil ödül beklentisinden çıkarmak gibi görünüyor. Pascal, inanç gelmiyorsa o yolda davranışlarla başlamayı öğütler. Burada bir ikilem var. Eğer bu davranışlar gerçekten inanca yol açarsa, inanç kanıtla değil alışkanlıkla kazanılmış olur ve onayın bize bağlı yanı boşalır. Eğer yol açmazsa, geriye yalnızca kazanç hesabı kalır ve bu bir inanç değil, bir sigortadır. Bu yüzden bahis argümanı, inancı akılcı bir tercih olarak savunmak yerine, neye onay verdiğimizi denetleyemediğimiz ölçüde zayıf kalır.