Bir görüşün sonuçları, onu bugün de taşıyanın omzundadır

Bir ideolojiyi benimsemek tek seferlik bir karar gibi görünür, oysa her gün yeniden yapılan bir tercihtir. Ödev etiği burada sorumluluğu bireyin kendi eylemine bağlar: Bir kolektifin üyesi olduğum için değil, neyi onayladığım ve nasıl konuştuğum için sorumluyum. Sonuççuluk nedensel katkıya bakar; sözüm bir zarara ne ölçüde yol açıyorsa o ölçüde yüklenmem gerekir. Erdem etiği ise kararın ardındaki karakteri sorar: Aidiyeti sürdürürken sonuçlardan habersiz kalmayı seçmek, kişinin kendi değerlerini ne kadar sınadığını gösterir.

Bana kalırsa en az üzerinde durulan nokta zamansallık. Geçmişte bir hareketin doğurduğu zararı bugün bilerek sürdürmek, o zararı yeniden onaylamak anlamına gelir. Yani aidiyet, sonuçlardan önce değil sonuçlardan sonra da bir eylem olarak devam eder. Bu yüzden sorumluluğu yalnızca “ne zaman seçtim” sorusuna bağlamak yetmez; “bugün ne yapıyorum” sorusu da aynı ağırlıkta sorulmalı.

Karşı görüşün güçlü bir noktası var: Kolektif bir hareketin geçmiş sonuçları çoğu kez bugünkü üyelerin elinde değildir ve onlardan hesap sormak haksız olabilir. Bence bu itiraz, sorumluluğun geçmişe değil bugünkü sürdürmeye ait olduğunu gösterirse yerini bulur. Kimse atalarının işinden sorumlu tutulmaz, ama o işi bugün gururla anmayı sürdüren kişi, o anmanın da bir payını taşır.