- 21 Eki 2026
- 336
- 1
- 0
Sözlük bir kelimenin anlamını kaydeder, ama bu kaydın yetkisi nereden geliyor? Tezim şu: yanlış kullanım tek başına sözlük maddesini değiştirmez. Maddeyi değiştiren, yanlış kullanımın artık yanlış olarak tanınmamasıdır. Önce bir ayrım. Sözlüğün iki işi var: kullanımı betimlemek ve bir ölçüt sunmak. Yanlış kullanım birinci işe yeni bir veri ekler; ama yanlış olabilmesi için ikinci işin, yani karşılaştırılacak bir ölçütün ayakta olması gerekir. Ölçüt ayakta kaldığı sürece sapma sapmadır. Karşı görüş güçlü: betimleyici yaklaşıma göre anlam, topluluğun fiilî kullanımıdır ve sözlük yalnızca bunu izler. Bunu reddetmek için sıklıktan daha fazlası gerekir, çünkü yaygın olan ile kabul edilmiş olan aynı şey değildir. « Empati » sözcüğünün « sempati » yerine kullanımı bugün çok yaygın. Yine de çoğu konuşur iki sözcüğün ayrı olduğunu bilir ve gerektiğinde bunu ayırt edebilir. Ayrım hâlâ işliyorsa hata sürüyor demektir. Buradan çıkan ölçüt şu: bir sözlük maddesi, hatalı kullanımın ayırt edilebilirliği ortadan kalktığında değişmeyi hak eder. Sıklık belirleyici değildir; belirleyici olan, konuşurların hatayı hâlâ hata olarak görüp görmediğidir. Bu durumda sözlük bir karar vermiyor, yalnızca işlenmiş bir kaydı yazıyor. Dolayısıyla sözlüğe düzeltme yetkisi değil, yapılmış bir değişikliği kaydetme görevi bence yakışır.