Oldurmek Ne Bir Haktir, Ne de Bir Ozgurluktur

Insanoglu henuz "yasamak ve yasatmak" farkindaliginda ve bilincinde degildir.

Zaten bu farkindalik ve bilince eristiginde de zihinsel ve davranissal devrimini basarmis olacaktir.

Burada ilginc olan "kimsenin buna karsi cikmadigi" ama her nasilsa bir kisinin baska bir kisiyi oldurmesini kendine gore "normal/sevindirici/intikam/misilleme" v.s. olarak algilamasidir.

Hic kimse dogumdan itibaren kendine verilen her turlu etik ideolojik inancsal izmsel deger veri ve tabu ya da herhangi bir iman ettigi "sorgulanmazi" ne olursa olsun, kendinde baskasini oldurme hakkini ve ozgurlugunu goremez.

Kimsenin kimseyi ne sartta durumda ortamda zamanda ve ne neden ile olursa olsun, yasamini elinden alma oldurme hak ve ozgurlugu yoktur ve olamaz.

Basligi daha fazla detaylandirmadan once, soralim.

Herhangi bir durum sart ortam zaman da ya da herhangibir ideolojiye inanca izme ve etik degere dayanarak, bir kisinin baska bir kisiyi oldurme hak ve ozgurlugu oldugunu savunan var mi?

Varsa burada neden ve neye dayanarak boyle bir hak ve ozgurlugu oldugunu aciklasin ve savunsun.

Bu her turlu savunuya aciktir.

Evet, kimin kimi hangi sartta ortamda durumda ve zamanda neye dayanarak baska birini oldurme hak ve ozgurlugu vardir?

Buyrun, savunun.

Bir insan herhangi bir ideolojiye inanca izme ve etik değere dayanarak veya dayanmayarak eğer başka bir insanı öldürebilme becerisine/gücüne/imkanına sahipse o kişi o insanı öldürebilmekte özgürdür. İdeolojiler, inançlar, izmler ve etik değerler, insanın başka bir insanın öldürmesini destekleyebilir veya karşı çıkabilir ama öldürme kararını veren insanın kendisidir. Bu kararı vermekte özgürdür.

ÜstünKişi'nin yanıtı öldürmeyi bir yapabilme durumu olarak ele alıyor, ama açılış mesajı başka bir soruyu soruyor. Bir vakayla düşünelim: bir kişi bıçağını bir başkasının üstüne doğrultabiliyor ve bunu engelleyen fiziksel hiçbir şey yok. Bunu yapabildiği için öldürme özgürlüğüne sahip olduğunu mu söyleyeceğiz? Hohfeld'in hukuki ilişkiler çözümlemesi burada işe yarıyor. Ona göre bir hak, karşı tarafın bir yükümlülüğüne karşılık gelen talep ilişkisidir; ayrıcalık ya da özgürlük ise yalnızca bir yükümlülüğün yokluğudur. Açılış mesajının 'hiç kimsenin hakkı yok' dediği şey bir yükümlülükler düzenidir. Yanıtın 'özgür' dediği şeyse ya bu düzenin dışında kalan bir fiilî güç ya da en fazla yükümlülüğün yokluğudur. İki taraf aynı kutuda konuşmuyor.

Bu ayrım yalnızca terim kavgası değil. Hume'un meşhur uyarısı, 'olan'dan 'olması gereken'e geçişin açıklanması gerektiğini söyler. Yapabilmek bir betimleyici önermedir; hakkı olmak ise normatif bir iddiadır ve ikisi arasındaki boşluk kendi kendine kapanmaz. Bu boşluğu kapatmanın yolu bir gerekçe göstermektir, yani hangi koşulda öldürmenin yükümlülüğü askıya aldığını söylemektir. Hukuk meşru müdafaa ve zorunluluk halinde bunu yapar. Etik olarak ise bu hallerin öldürmeyle aynı kefeye konup konamayacağı açık bir sorudur. Öte yandan 'hiçbir şart' ifadesinin bu hallerin de dışında kalıp kalmadığı açılışın kendi içinde henüz netleşmedi.