- 20 Eyl 2017
- 148
- 1
- 0
Şimdi, dünya çapında artık genel olarak Tractatus olarak kısaltılarak anılan incecik devasa eserin içeriğini, bu eserde ortaya konan bir dünya tasarımı olarak felsefi kuramı derinlemesine incelemeye geçmeden önce iki soruya yanıt bulmaya çalışmalıyız. Bunlardan ilki, büyük tartışmalara neden olan Tractatus ile Felsefi İnceleme arasında söz konusu olan süreklilik ve kopuş ilişkisini ilgilendirmektedir. Bu eserlerden ilkini Wittgenstein bizzat kendisi yayınladı. Fakat ikincisi onun yayıma hazırlayıp, ama sonra yayımlamaktan vazgeçtiği ve bu nedenle ancak ölümünden sonra yayımlanabilen bir ederidir. Kanımca Wittgenstein’ın kendisi bu soruya yeterince açıklık getirmiştir. Fakat yirminci yüzyılın ancak ikinci yarınsında başlayan sistematik araştırma durumu ve sistemler arası rekabet, Wittgenstein’ın felsefesinin derinliğinin ve çapının tam olarak görülmesini ta baştan engellemiştir. Bu soruya verilecek yanıt, Wittgenstein’ın eserlerinde başvurmuş olduğu farklı soyutlama düzeylerinin görülmesini sağlayacak ve kendisini hem teorik hem de pratik eleştirel bir filozof olarak tüm yanlarıyla gösterecektir. Bu aynı zamanda Wittgenstein’ın felsefesinin analitik dil felsefesi ve/veya neopozitivist ve/veya mantıksal atomist olarak yorumlamasının son derece indirgemeci bir yorum olduğunu gösterecektir. Wittgenstein’ın da neredeyse tüm eserlerini adadığı ve felsefede nerdeyse tüm yirminci yüzyılı hareket ettiren ikinci büyük soru, felsefenin felsefe olarak kendisine haslığı içinde sıkı bir bilim olarak, yani felsefede zorunlu olan spekülatif önermeleri bile en azından mantıksal olarak kanıtlanmış ve temellendirilmiş olarak felsefenin nasıl mümkün olduğu sorusudur. Bu soru tarihte kendisini bilimlerde ve tarihte hep büyük geçiş dönemlerinde dayatır ve felsefeden felsefenin kendisini çağının büyük bir dünya tasarımı olarak yeniden ortaya koymasını talep eder. On dokuzuncu yüzyılın sonunda ve yirminci yüzyılın başlarında bu bağlamda gündemde olan, Örneğin Hans-Georg Gadamer’in işaret ettiği gibi başka bir büyük soru daha vardır. Hemen herkes felsefenin kendisini yeniden kurması gerektiği konusunda anlaşmaktadır, çünkü Descartes’tan ve Hobbes’tan ta Hegel’e uzanan süreçte kurulan modern felsefeyle, ortaya çıkan psikolojinin de dahil olduğu doğa bilimlerinde gözlenen yeni gelişmeler, yeni toplumsal-tarihsel sorunlar ve gelişmeler nedeniyle olduğu gibi devam etmek artık mümkün gözükmemektedir. Öyleyse, herkes tarafından hissedildiği üzere felsefenin yeniden tesisi gereklidir. Yirminci yüzyılın başlarında Edmund Husserl ve Wittgenstein da dâhil olmak üzere sayısız birçok başka filozofun mantık incelemeleri yazmalarının nedeni budur. Bu bakımdan Martin Heidegger’in Varlık ve Zamanı da aslında bir tür bir mantık kitabıdır. Özellikle Hegel’i ve Karl Marx’ı ölçü alan, fakat onların karşısında onların bir nevi zıddı olarak ortaya konulan bir mantık kitabı. Fakat felsefe yeniden nasıl mümkün olacaktır? Büyük tartışma, felsefenin nasıl mümkün olduğu konusunda kopmaktadır. Daha somut olarak ifade edilecek olursa: Felsefe, örneğin Aydınlanmacı felsefede olduğu gibi (bu yeni bir rasyonalite bile olsa) rasyonel temellerde mi yeniden inşa edilecektir yoksa bazı teolojik kavramsal kurucu unsurlar temel alınarak irrasyonel temellerde mi yeniden kurulacaktır? Yirminci yüzyılın büyük filozoflarından Husserl, Georg Lukács ve Wittgenstein felsefeyi farklı biçimlerde rasyonel temellerde kurmaya yönelirken, örneğin Oswald Spengler ve Heidegger gibi başka filozoflar felsefeyi örneğin hiçlik gibi irrasyonel temellerde teoloji temelli olarak yeniden kurmaya yönelirler. Wittgenstein’ı tam olarak anlamak için kendisini bu tartışmada nereye yerleştirdiğine ev duruşunu nasıl temellendirdiğine iyi bakmak gerekmektedir. Bu iki soruyu yanıtlamak, sadece Tractatus’un tam ve doğru anlaşılması için olmazsa olmaz olan bir önkoşul değildir, aynı zamanda bir bütün olarak felsefesinin tam ve doğru anlaşılması için de bir zorunluluktur.
Bu iki sorunun sıralanması ve temellendirilmeleri farklı olabilir. Fakat Wittgenstein’ı doğru ve tam olarak anlamak için, yukarıda tanımlamaya çalıştığımız iki soruya, söz konusu tartışmaları zihnimizde yeniden yaratıp kurgulayarak etraflı ve temellendirilmiş bir yanıt vermek gerekmektedir. Aksi durumda örneğin ortaya koyduğu felsefeyi postmodernist felsefe açısından yorumlama çabalarında olduğu gibi Wittgenstein’a onun felsefesinin özüne aykırı bakışlar ve görüşler atfetmiş oluruz ki, bu, mitosa karşı logos olarak kurulan felsefe tarihinde dolu olan mitoslara yeni bir tanesi daha eklenmiş olur. Bunun ise felsefeyi ilerletmeyeceği kesindir. Felsefenin ilerlemesi bir bakıma kendi içinde oluşan mitosları yıkarak da gerçekleşmektedir.Doğan GÖÇMEN
---------- Mesajlar Birleştirildi at 13:26 ---------- ilk Atılan Mesaj Zamani at 13:24 ----------
Sizin felsefeniz teolojiye mi yoksa akıla mı dayanıyor yani maddiyat mı maneviyat mı bence ikisede ayrılmaz
Bu iki sorunun sıralanması ve temellendirilmeleri farklı olabilir. Fakat Wittgenstein’ı doğru ve tam olarak anlamak için, yukarıda tanımlamaya çalıştığımız iki soruya, söz konusu tartışmaları zihnimizde yeniden yaratıp kurgulayarak etraflı ve temellendirilmiş bir yanıt vermek gerekmektedir. Aksi durumda örneğin ortaya koyduğu felsefeyi postmodernist felsefe açısından yorumlama çabalarında olduğu gibi Wittgenstein’a onun felsefesinin özüne aykırı bakışlar ve görüşler atfetmiş oluruz ki, bu, mitosa karşı logos olarak kurulan felsefe tarihinde dolu olan mitoslara yeni bir tanesi daha eklenmiş olur. Bunun ise felsefeyi ilerletmeyeceği kesindir. Felsefenin ilerlemesi bir bakıma kendi içinde oluşan mitosları yıkarak da gerçekleşmektedir.Doğan GÖÇMEN
---------- Mesajlar Birleştirildi at 13:26 ---------- ilk Atılan Mesaj Zamani at 13:24 ----------
Sizin felsefeniz teolojiye mi yoksa akıla mı dayanıyor yani maddiyat mı maneviyat mı bence ikisede ayrılmaz