Kyrene Okulu

KYRENE OKULU

Sokrat'ın ölümünden sonra öğrencileri Megara'ya gittiler. Burada kurulan Medara Okulu ile ilgili yeterli bilgilerimiz yok. Sokratçıların kurdukları felsefe okulları içinde bir de Kuzey Afrika'daki Kyrene kentinde yerli bir filozof olan Aristippos'un kurduğu Kyrene Okulu vardır.

Bir akşam yemeğinde tatlıya uzandığımızda, tatlının tadının bize mi yoksa tatlıya ne kadar kapıldığımıza mı bağlı olduğunu sormak, Kyrene hazcılığını tartışmak için iyi bir başlangıç. Aristippos'a atfedilen, bilgenin hazlara sahip olup onlar tarafından sahiplenilmediğini anlatan söz bu ayrıma yakın duruyor. Bizim ayrımımızla okursak tadın kendisi dış nesnenin işidir, ona yönelip yönelmememiz ise bize düşer. Bu durumda hazcılık ile Stoacılık aynı noktadan başlıyor gibi görünüyor: ikisi de bağımlılığın asıl kaynağının kendimiz olduğunu söyler.

Ama ayrılık da burada başlar. Kyrene öğretisinde haz erek olduğu için, bir hazzı istemek, onu sürdürmek ve tekrarlamak da bu erekten doğar. Yani bağımsızlık bir tutum olarak kurulsa bile, erek olarak haz sürdürülmek istendiğinde dış koşullara bağlanır. Stoacı için ise yargı ile tepki arasındaki alan erdemin alanıdır, haz ise zaten erek değildir. Bence sorulması gereken, Aristippos'un bilgesinin dış hazlardan bağımsızlığının bir karar mı yoksa öğrenilmiş bir denetim mi olduğu; çünkü denetim sürdürülmek zorundaysa, bağımsızlık da yeniden dışarıya bağlı bir iş haline gelir.