Kulüp notlarının dili, kitabın nasıl okunacağını önceden çizer

Bir romanın sonundaki o kısa, kimsenin konuşmadığı sahneyi notuma 'yas' diye yazdığımda, sahnenin başka türlü okunabilecek hâli kendiliğinden kenara düşüyor. Ortak dil konuşmayı kolaylaştırır, bunu inkâr etmem; ama toplantıda herkes aynı kelimelerle konuşmaya başlayınca kitap, grubun ortak kanaatine göre bir kitaba dönüşüyor. Bence kolektif okumanın asıl kazancı, bu kelimeleri ilk kez masaya koyan kişinin bile fark etmediği bir ayrıntıyı görmesinde yatıyor. Bu yüzden notları tek bir sesten çıkarmamak, en azından her kişinin kendi kelimesini bir kez söylemesi gerektiğini düşünüyorum.